Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Kıdem Tazminatı Nedir?

Kıdem tazminatı, en az 1 yıl çalışmış olan işçinin iş sözleşmesinin belirli koşullarla sona ermesi halinde işveren tarafından ödenmesi gereken tazminattır. 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesi bu hakkı düzenlemektedir ve hâlâ yürürlüktedir.

Her tam çalışma yılı için 30 günlük brüt ücret tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler de orantılı olarak hesaplanır. Kıdem tazminatı, işçilerin en temel haklarından biridir ve Türk iş hukukunun koruyucu niteliğini yansıtır.

Kıdem Tazminatına Hak Kazanma Koşulları

Kıdem tazminatı alabilmek için iki temel koşulun birlikte gerçekleşmesi gerekir: (1) en az 1 yıl çalışmış olmak ve (2) iş sözleşmesinin tazminata hak kazandıran bir nedenle sona ermesi. Hak kazandıran nedenler:

İşveren tarafından haklı neden (ahlak/iyi niyet kurallarına aykırılık) dışında fesih yapılması
İşçinin haklı nedenle (İK m.24) fesih yapması (ücret ödenmemesi, SGK primi yatırılmaması, mobbing vb.)
Erkek işçinin askerlik nedeniyle işten ayrılması
Kadın işçinin evlilik nedeniyle evlilik tarihinden itibaren 1 yıl içinde işten ayrılması
İşçinin emeklilik veya yaşlılık aylığı almaya hak kazanması
İşçinin 15 yıl sigortalılık ve 3600 gün prim ödeme koşullarını sağlaması (kıdem tazminatı alarak ayrılma hakkı)
İşçinin ölümü (mirasçılarına ödenir)

Kıdem tazminatı hakkı doğurmayan durumlar: İşçinin kendi isteğiyle (normal) istifası, İş Kanunu m.25/II kapsamında ahlak/iyi niyet kurallarına aykırı davranış nedeniyle işveren feshi, deneme süresi içinde fesih.

Giydirilmiş Brüt Ücret Nasıl Hesaplanır?

Kıdem tazminatı hesaplamasında giydirilmiş brüt ücret esas alınır. Bu kavram, çıplak brüt ücretten farklıdır ve şunları içerir:

Temel ücret: Çıplak brüt maaş
Yemek yardımı: Düzenli ödenen yemek kartı veya nakit yemek yardımı
Ulaşım yardımı: Servis, yakıt desteği veya ulaşım kartı
İkramiye/prim: Düzenli ödenen performans primi, satış primi (yıllık ortalaması alınır)
Sosyal yardımlar: Giyecek yardımı, çocuk yardımı, yakacak yardımı gibi düzenli ödemeler
Fazla mesai ücreti: Düzenli yapılan fazla mesai ücretinin yıllık ortalaması

Dahil edilmeyenler: Bayram ikramiyeleri, yılda bir kez ödenen prim/bonus, arızi nitelikteki ödemeler hesaba katılmaz.

Hesaplama Formülü ve Örnekler

Formül: Kıdem Tazminatı = Giydirilmiş Brüt Ücret × Çalışma Yılı

Örnek 1: Standart Hesaplama

Aylık brüt ücreti 30.000 TL olan, 3 yıl 6 ay çalışmış bir işçi için:

Giydirilmiş brüt ücret: 30.000 + 1.500 (yemek) + 500 (ulaşım) = 32.000 TL

Kıdem Tazminatı = 32.000 × 3,5 = 112.000 TL

Örnek 2: Tavan Uygulaması

Aylık giydirilmiş brüt ücreti 50.000 TL olan ancak kıdem tazminatı tavanı 35.000 TL olan bir işçi, 10 yıl çalışmışsa:

Kıdem Tazminatı = 35.000 × 10 = 350.000 TL (tavan uygulanır, 50.000 TL üzerinden hesaplanmaz)

Kıdem Tazminatı Tavanı

Kıdem tazminatında yıllık tavan tutarı uygulanır. Tavan, en yüksek devlet memuru olan Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı'nın bir yıllık emekli ikramiyesinin yarısı olarak hesaplanır. 2026 yılı için bu tavan tutarı Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından her 6 ayda bir güncellenir.

Giydirilmiş brüt ücret tavan tutarının üzerindeyse, hesaplamada tavan tutarı baz alınır. Tavan altındaysa gerçek ücret esas alınır.

Kıdem Tazminatından Vergi Kesintisi

Kıdem tazminatından gelir vergisi ve damga vergisi kesilir:

Gelir vergisi: 2026 yılı itibarıyla kıdem tazminatı gelir vergisinden istisnadır (yasal sınırlar dahilinde).
Damga vergisi: Kıdem tazminatı brüt tutarı üzerinden binde 7,59 oranında damga vergisi kesilir.
SGK primi: Kıdem tazminatından SGK primi kesilmez.

Kıdem Tazminatı Ödenmezse Ne Yapılır?

İşveren kıdem tazminatını ödemezse izlenecek yollar:

1. İhtarname gönderin: İşverene noter aracılığıyla ihtarname göndererek ödeme talep edin.
2. Arabuluculuk başvurusu: İş mahkemesinde dava açmadan önce arabuluculuğa başvuru zorunludur.
3. İş mahkemesinde dava: Arabuluculuk sonuçsuz kalırsa iş mahkemesine başvurun.

Kıdem tazminatı alacağı, 5 yıllık zamanaşımı süresine tabidir. İş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren 5 yıl içinde dava açılmalıdır.

Kıdem tazminatı zamanında ödenmezse, mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı üzerinden gecikme faizi işletilir.

Sık Sorulan Sorular

Mevsimlik işçiler kıdem tazminatı alabilir mi? Evet. Mevsimlik işçilerin kıdemi, fiilen çalıştıkları süre üzerinden hesaplanır.

İstifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi? Normal istifada alamaz. Ancak haklı nedenle istifa, emeklilik veya 15 yıl-3600 gün koşulunu sağlama halinde alabilir.

Kısmi zamanlı çalışanlar kıdem tazminatı alabilir mi? Evet. 1 yılı doldurmuş kısmi zamanlı çalışanlar da kıdem tazminatı hakkına sahiptir.

EvrakAI ile Kıdem Tazminatı Hesaplama

EvrakAI'nin ücretsiz kıdem tazminatı hesaplama aracı ile tazminat tutarınızı güncel tavan tutarlarına göre kolayca hesaplayabilirsiniz. Aracımız giydirilmiş brüt ücret hesaplamasını otomatik yapar. Ayrıca istifa dilekçesi veya iş sözleşmesi feshi bildirimi şablonlarımızdan yararlanabilirsiniz.