İhbar Tazminatı Nedir?
İhbar tazminatı, iş sözleşmesini fesheden tarafın, karşı tarafa kanunda öngörülen bildirim süresine (ihbar süresine) uymaması halinde ödemek zorunda olduğu tazminattır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesi ihbar sürelerini, aynı kanunun 17/4. fıkrası ise ihbar tazminatını düzenlemektedir.
İhbar tazminatı hem işveren hem de işçi açısından geçerlidir. İşveren, işçiyi ihbar süresine uymadan çıkarırsa ihbar tazminatı öder. Aynı şekilde işçi de ihbar süresine uymadan işten ayrılırsa, işverene ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabilir. Ancak uygulamada ihbar tazminatı genellikle işveren tarafından ödenen bir tazminat olarak karşımıza çıkmaktadır.
İhbar Süreleri
İhbar süreleri, işçinin o iş yerindeki kıdemine (çalışma süresine) göre belirlenir. İş Kanunu'nun 17. maddesine göre ihbar süreleri şöyledir:
- 0 - 6 ay arası kıdem: 2 hafta (14 gün)
- 6 ay - 1,5 yıl arası kıdem: 4 hafta (28 gün)
- 1,5 yıl - 3 yıl arası kıdem: 6 hafta (42 gün)
- 3 yıldan fazla kıdem: 8 hafta (56 gün)
Bu süreler asgari sürelerdir; iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi ile artırılabilir ancak azaltılamaz. İhbar süresi, fesih bildiriminin karşı tarafa ulaştığı tarihten itibaren işlemeye başlar.
İhbar Tazminatı Hesaplama
İhbar tazminatı, işçinin giydirilmiş brüt ücreti üzerinden hesaplanır. Giydirilmiş brüt ücret; temel ücretin yanı sıra düzenli olarak ödenen ikramiye, prim, yol ücreti, yemek ücreti gibi ek ödemeleri de içerir.
Hesaplama formülü: Giydirilmiş brüt günlük ücret × ihbar süresi (gün)
Örnek hesaplama: 4 yıl kıdemi olan ve aylık brüt 30.000 TL (giydirilmiş) maaş alan bir işçi ihbar süresine uyulmadan çıkarılırsa:
- Günlük brüt ücret: 30.000 / 30 = 1.000 TL
- İhbar süresi: 8 hafta = 56 gün (3 yıldan fazla kıdem)
- İhbar tazminatı: 1.000 × 56 = 56.000 TL brüt
İhbar tazminatından gelir vergisi ve damga vergisi kesintisi yapılır. SGK primi kesilmez.
İhbar Tazminatına Kim Hak Kazanır?
İhbar tazminatına hak kazanmak için şu koşulların sağlanması gerekir:
- İş sözleşmesinin belirsiz süreli olması gerekir. Belirli süreli sözleşmelerde ihbar tazminatı uygulanmaz.
- Feshin haklı neden olmaksızın yapılması gerekir. İş Kanunu'nun 25. maddesi kapsamındaki haklı nedenlerle yapılan fesihlerde ihbar tazminatı ödenmez.
- İhbar süresine uyulmamış olması gerekir. İşveren, ihbar süresini kullandırırsa (işçiyi ihbar süresi boyunca çalıştırırsa) ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü doğmaz.
İhbar tazminatı ödenmeyen durumlar:
- İş Kanunu m. 25/II (ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık) kapsamında haklı fesih
- İşçinin istifa etmesi (ihbar süresine uyarak)
- Belirli süreli sözleşmelerde süre sonunda sona erme
- İşçinin deneme süresi içinde çıkarılması
- Emeklilik, askerlik gibi nedenlerle ayrılma (kıdem tazminatı hakkı vardır ancak ihbar tazminatı yoktur)
İhbar Süresi İçinde İş Arama İzni
İhbar süresinde çalışan işçiye, yeni iş araması için günde en az 2 saat iş arama izni verilmesi zorunludur (İş Kanunu m. 27). İşçi isterse bu izin saatlerini birleştirerek toplu olarak kullanabilir. İş arama izni süresinde işçinin ücreti tam olarak ödenir.
İşveren, iş arama iznini kullandırmaz veya eksik kullandırırsa, işçiye o süreye ait ücret %100 zamlı olarak ödenir. Bu düzenleme, işçinin ihbar süresi içinde yeni bir iş bulma şansını artırmak amacıyla getirilmiştir.
İhbar Tazminatı ve Kıdem Tazminatı Farkı
İhbar tazminatı ile kıdem tazminatı sıkça karıştırılan iki farklı tazminat türüdür:
- İhbar tazminatı: Bildirim süresine uyulmamasının karşılığıdır. Hem işçi hem işveren ödeyebilir.
- Kıdem tazminatı: İşçinin çalışma süresinin karşılığıdır. Sadece işveren öder (veya işçi hak kazanır).
İşveren haklı neden olmaksızın işçiyi çıkardığında, işçi hem kıdem tazminatına hem de ihbar tazminatına hak kazanır. İşçi istifa ederse, ihbar süresine uymaması halinde işverene ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabilir; ancak kıdem tazminatı alamaz (istifa nedeniyle).
İhbar Tazminatında Zamanaşımı
İhbar tazminatında zamanaşımı süresi 5 yıldır. Bu süre, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başlar. 5 yıl içinde dava açılmazsa veya arabuluculuğa başvurulmazsa, ihbar tazminatı hakkı zamanaşımına uğrar.
İhbar tazminatı talepleri için öncelikle arabuluculuğa başvuru zorunludur. Arabuluculuk süreci sonuçsuz kalırsa iş mahkemesinde dava açılabilir.
Online İhbar Tazminatı Hesaplama
İhbar tazminatınızı hızlıca hesaplamak için EvrakAI İhbar Tazminatı Hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz. İşe giriş tarihi, çıkış tarihi ve brüt maaşınızı girin; ihbar süreniz ve tazminat tutarınız anında hesaplansın.
İş akdi fesih bildirimi veya ihtarname hazırlamak isterseniz, EvrakAI şablonlarını kullanabilirsiniz.
İlgili Yazılar
İstifa Dilekçesi Nasıl Yazılır?
İstifa dilekçesi yazma rehberi: format, gerekli bilgiler, ihbar süresi, çalışan hakları ve dikkat edilmesi gerekenler.
İş Sözleşmesi Türleri ve Farkları
Belirsiz süreli, belirli süreli, kısmi zamanlı ve uzaktan çalışma iş sözleşmesi türleri, haklar ve yükümlülükler.
Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Kıdem tazminatı hesaplama rehberi: koşullar, tavan tutar, hesaplama yöntemi, örnekler ve sık sorulan sorular.