Yapay Zekâ ile İçtihat Arama: Hibrit Arama, Künye ve Süzgeçler

Levent Bey Eskişehir'de kira uyuşmazlıklarına bakan bir avukat. Müvekkili ev sahibi; kiracı dört yıldır aynı bedeli ödüyor ve yeni dönemden 30 gün önce gönderilen yazılı artış bildirimine hiç yanıt vermedi. Dava dönem sonuna kadar açılırsa mahkemenin belirleyeceği kira, TBK m.345 gereği yeni dönemin başından itibaren bağlayacak. Dilekçeye iki emsal koymak için içtihat arama ekranına "kira tespit" yazdı. Liste uzundu ve ilk sayfanın bir kısmı icra hukukuna, bir kısmı tahliyeye çıktı. Doğru iki kararı ayıklamak yaklaşık 3 saatini aldı.

Bu yük her büroda tanıdık. Sizin yazdığınız ifadeyle kararın kendi ifadesi örtüşmeyince karar listeye girmiyor; örtüşünce de konuyla ilgisi zayıf yüzlerce karar araya karışıyor. Yapay zekâ destekli arama birinci sorunu hafifletiyor, ikincisini bazen büyütüyor. Farkı kendi sistemimizde yaptığımız gerçek bir denemeyle göstereceğiz; yazının sonunda emsal kararı dilekçeye koymadan önceki kontrol listesi var.

Levent Bey'inki gibi bir dosyada dilekçenin iskeleti için kira tespit davası dilekçesi şablonu işinizi görür. Emsal kısmını ise aşağıdaki yöntemle doldurmanızı öneririz.

Anahtar Kelimeyle İçtihat Arama Neyi Kaçırır?

Anahtar kelime araması, yazdığınız kelimelerin karar metninde geçip geçmediğine bakar ve geçenleri listeler. Hızlıdır; hangi kararın neden geldiğini de hemen anlarsınız. Zayıf yanı, aynı meselenin başka kelimelerle anlatıldığı kararları görmemesidir.

Türkçede bu açık daha da büyüyor. Bir daire "kira tespit" der, bir yerel mahkeme "yeni dönem kira bedelinin belirlenmesi". Kelimeye bakan bir içtihat arama motoru bu iki kararı ancak sizin yazdığınız kelimeler de metinde geçiyorsa bir araya getirir. Ekler ayrı bir dert; "tespitine" ile "tespitinin" kimi sistemlerde iki ayrı kelime gibi işlenir.

Kelime aramasının hâlâ en iyi olduğu yer

Aradığınız şey yerleşik bir terimse kelime araması rakipsizdir. "İcra inkâr tazminatı" ya da "hakkaniyet indirimi" yazdığınızda anlam benzerliği size yeni bir şey katmaz. Kelimenin geçtiği karar zaten aradığınız karardır. Madde numarasıyla arama yaparken de durum aynı.

Anlamsal ve Hibrit İçtihat Araması Nasıl Çalışır?

Anlamsal arama, sorgunuzu ve kararları anlamlarını temsil eden sayısal vektörlere çevirir ve birbirine en yakın olanları getirir. Bu sayede "kira bedelinin yeniden belirlenmesi" diye yazılmış bir karar da "kira tespit" sorgusuna cevap olabilir. Hibrit içtihat araması iki listeyi birleştirir; kelimesi tutan kararlarla anlamı yakın kararlar tek bir sıralamada buluşur.

Evrak AI Avukat Portal'ın içtihat ekranında Anahtar Kelime ve Anlamsal Arama modlarının yanında, ikisini birleştiren Hibrit Arama da var. Avukat Başlangıç paketinde (aylık 249 TL) arama yalnız anahtar kelimeyle yapılır. Anlamsal ve hibrit arama, Avukat Profesyonel (aylık 449 TL) ve Hukuk Bürosu (aylık 799 TL) paketlerinde açık.

Anlamsal aramanın yan etkisi

Model, iki metnin aynı kavram ailesini paylaştığını görür. Uyuşmazlığın hukuki niteliğini sizin gibi tartmaz. "Kira" ve "tespit" kelimelerini birlikte taşıyan bir menfi tespit davası, bu yüzden kira tespit davasına yakın görünebilir.

Listenin üst sıralarında böylece konuyla akraba ama sizin davanıza uymayan kararlar da belirir. Pratikte neye benzediğini bir sonraki bölümdeki gerçek örnek gösteriyor.

Arama modu	Neyi bulur	Zayıf yanı	Ne zaman seçilmeli
Anahtar kelime	Yazdığınız kelimenin geçtiği kararlar	Aynı meseleyi başka ifadeyle anlatan kararları kaçırır	Yerleşik terim, madde numarası, kalıp ifade
Anlamsal	Anlamca yakın kararlar, ifade farklı olsa da	Konuyla akraba ama ilgisiz yan sonuç getirir	Olayı bir cümleyle anlatarak ararken
Hibrit	İki listenin birleşik sıralaması	Yan sonuç yine çıkar, liste uzun olabilir	Bir konuyu ilk kez tararken

İçtihat Aramada Sorgu Nasıl Yazılır?

Anahtar kelime modunda kısa ve teknik yazın, anlamsal modda ise olayı bir hâkime anlatır gibi tek cümleyle yazın. İki moda aynı sorguyu vermek, ikisinden de yarım verim almak demektir. Hibrit içtihat araması iki tarzı da kaldırır; yine de sorgu ne kadar somutsa liste o kadar kısa olur.

En sık yapılan hata tek kelimelik sorgu. "Kira" yazdığınızda tahliye, kira alacağı, kira tespiti ve uyarlama aynı listeye dolar. İki kelimelik "kira tespit" bile çok daha iyi sonuç verir. Olayı anlatan bir cümle ise anlamsal tarafı devreye sokar; "kiracı artış bildirimine yanıt vermedi, yeni dönem kira bedeli emsal kiralara göre belirlensin" gibi.

• Uyuşmazlığın düğümünü yazın: Olayın bütün ayrıntısı yerine tartışılan hukuki soruyu yazın, örneğin "emsal kira bedeli ve hakkaniyet indirimi".
• Madde numarasını ekleyin: "TBK m.344" ya da "İİK m.72" gibi bir atıf, kelime tarafında güçlü bir çapa olur.
• Kendi talep cümlenizi deneyin: Dilekçenizin talep sonucundaki ifadeyle yapılan içtihat araması, aynı talebin kabul ya da reddedildiği kararları öne çıkarabilir.
• Sonuç azsa genişletin: Süzgeçleri tek tek kaldırın; önce tarih aralığını, sonra daireyi.

Gerçek Bir Deneme: "Kira Tespit" İçin Hibrit Arama

Kasım 2026'da EvrakAI'de "kira tespit" için hibrit arama yaptık. Sorgu 966 sonuç döndürdü ve 5,4 saniye sürdü. İlk iki sonuç, aracın neyi iyi yaptığını ve nerede dikkat istediğini birlikte gösteriyor.

1. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2012/14901, K. 2012/17290, 24.12.2012. Konu, kira tespit kararına dayanan icra inkâr tazminatı. Kira tespitiyle doğrudan bağlantılı, isabetli bir sonuç.
2. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2010/22802, K. 2011/3820, 14.03.2011. Konu, kira alacağı için İİK m.72'ye dayanan menfi tespit davası ve görevli mahkeme. Karar, görevli mahkemeyi Asliye Hukuk olarak belirliyor.

İkinci karar bir kira tespit davası sayılmaz. Metinde hem "kira" hem "tespit" geçtiği, üstelik uyuşmazlık kira ilişkisinden çıktığı için anlamsal model onu ikinci sıraya taşıdı. Kira tespit davası açacak bir avukat için bu karar olsa olsa yan bilgidir.

Aynı kararda ikinci bir tuzak var. Karar 14.03.2011 tarihli. 6100 sayılı HMK ise 01.10.2011'de yürürlüğe girdi ve m.4 ile kira ilişkisinden doğan alacak davaları dahil kira uyuşmazlıklarını sulh hukuk mahkemesine verdi. Görev konusunda bu kararı bugün dayanak yapmadan önce HMK m.4'ü mutlaka okuyun.

Daire meselesi de var. Birinci sonuç 2012'de 6. Hukuk Dairesinden çıkmış. Yargıtay Büyük Genel Kurulunun 29.06.2026 tarihli ve 2026/1 sayılı iş bölümü kararında kira sözleşmelerinden doğan davalar 3. Hukuk Dairesinin alanında sayılıyor. Eski bir daire kararını kullanacaksanız, bugün o işe bakan dairenin aynı çizgide olup olmadığını ayrıca arayın.

966 sonucu tek tek okumak kimsenin işi olamaz. Bizim pratiğimiz şöyle işliyor. İlk sayfada aradığınız türden en az bir isabetli karar görüyorsanız sorgu doğru yerdedir ve sıra süzgece gelir. İlk sayfada tek bir isabet yoksa süzgeçle uğraşmayın, sorguyu yeniden yazın; yanlış sorguyu daraltmak sizi yalnızca daha küçük bir yanlış listeye götürür.

Künyeyle Karar Nasıl Bulunur?

Elinizde daire, esas ve karar numarası varsa kelimeyle uğraşmanıza gerek kalmaz. Künyeyi içtihat arama kutusuna yazdığınızda karar doğrudan listenin en üstüne gelir; esas ve karar numarası alanları arama kutusu boşken de çalışır. Karşı tarafın dilekçesinde ya da bir yapay zekâ sohbetinde gördüğünüz künyeyi doğrulamanın en hızlı yolu budur.

Yazım biçimi esnek. "Yargıtay 6. HD 2012/14901 E." gibi kısa bir yazım da, "2012/14901 E., 2012/17290 K." gibi yalnız numaralardan oluşan bir yazım da kararı bulur.

Künyeyle aramanın en çok işe yaradığı anlar

Karşı taraf cevap dilekçesinde bir Yargıtay kararına dayanıyorsa, beyan dilekçenizi yazmadan önce o kararın tam metnini okuyun. Dilekçelerde kararın yalnız işe yarayan cümlesi alıntılanır ve geri kalanı çoğu zaman alıntılayanın aleyhinedir. Bilirkişi raporunda atıf yapılan kararlar için de aynısı geçerli; rapordaki özet, kararın söylediğinden daha geniş olabilir.

Künye çıkmazsa ne anlama gelir?

Sonuç gelmemesi, kararın uydurma olduğunu tek başına kanıtlamaz. Künye yanlış yazılmış ya da karar hiçbir veri tabanında yayımlanmamış olabilir. Böyle bir durumda resmî sitede de arayın. İki yerde de bulamıyorsanız ve metni size gösteren kimse yoksa o künyeyi dilekçeye koymayın.

Tek tek künye denetlemek için hesap açmanız gerekmez; ücretsiz Yargıtay karar künyesi doğrulama aracı bu iş için var. Sahte künyenin tipik işaretlerini uydurma Yargıtay kararı nasıl anlaşılır yazısında topladık.

Daire ve Tarih Süzgeci Ne Zaman İşe Yarar?

Süzgeç, içtihat aramada listeyi hukuki bağlamla daraltmanın yoludur ve anlamsal aramanın yan sonuçlarını belirgin biçimde azaltır. Mahkeme seçimi, daire, tarih aralığı ve esas-karar numarası birlikte kullanılabilir. Levent Bey'in dosyasında bugün kira işlerine bakan daireyi ve son 5 yılı seçmek, eski iş bölümünden ve usul tartışmalarından gelen gürültüyü keserdi.

Süzgeci şu durumlarda mutlaka kullanın:

• Usul kanunu değiştiyse: HMK'nın yürürlüğe girdiği 01.10.2011 sonrasını seçmek, görev ve süre tartışmalarında HUMK dönemi kararlarını listeden çıkarır.
• İş bölümü değiştiyse: Daireler arasındaki iş bölümü zaman zaman değişiyor; son büyük değişiklik 2026/1 sayılı kararla 30 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı. Daha eski kararlarda daireyi o dönemin iş bölümüne göre okuyun.
• Temyiz yolu kapalıysa: HMK m.362'de sayılan ve temyiz edilemeyen davalarda son söz bölge adliye mahkemesinindir. Kira tespitinde üç aylık kira tutarı temyiz sınırını aşmıyorsa dosya istinafta biter (m.362/1-b). Bu dosyalarda mahkeme süzgecinde istinaf kararlarını seçin.
• Genel kurul kararı arıyorsanız: Yargıtay'ın kurulları daire listesinde ayrı yer alıyor; Hukuk Genel Kurulu ya da İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu tek başına seçilebiliyor.

Tek bir sonuç listesi yerine kaynakçalı bir rapor istiyorsanız Derin Araştırma'yı odaklı modda çalıştırın; aynı süzgeçler orada da var. Derin Araştırma da Profesyonel paketten itibaren açık.

Emsal Kararı Dilekçeye Koymadan Önce Hangi Kontroller Yapılmalı?

Bir kararı emsal göstermeden önce dört soruya cevap verin: karar kesinleşti mi, aynı konuda içtihadı birleştirme kararı var mı, kararı veren daire o işe hâlâ bakıyor mu, aynı dairenin daha yeni ve aksi yönde bir kararı var mı? Bu soruların hiçbiri içtihat arama ekranında kendiliğinden cevaplanmaz. Tam metni açmadan ve tarihe bakmadan yapılan atıf, karşı tarafa kolay bir cevap hakkı verir.

Bozma kararından sonra ne oldu?

Bozma kararı dosyayı bitirmez. HMK m.373'e göre ilk derece mahkemesi ya da bölge adliye mahkemesi bozmaya uyabilir veya kararında direnebilir. Direnme kararı temyiz edilirse önce kararına direnilen daire inceler; direnmeyi yerinde görürse kendi kararını düzeltir, görmezse dosyayı Hukuk Genel Kuruluna gönderir. Genel Kurulun kararına uymak zorunludur.

Bir bozma kararını "Yargıtay'ın yerleşik görüşü" diye sunmadan önce dosyanın akıbetine bakın. Hukuk Genel Kurulu aksi yönde karar vermişse sizin alıntınız karşı tarafın en güçlü argümanı olur.

İçtihadı birleştirme kararı var mı?

2797 sayılı Yargıtay Kanunu m.45'e göre içtihadı birleştirme kararları benzer hukuki konularda Yargıtay genel kurullarını, dairelerini ve adliye mahkemelerini bağlar. Bu kararlar Resmî Gazete'de yayımlanıyor; örneğin 30 Haziran 2026 tarihli sayıda bir İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu kararı yer aldı. Konunuzda böyle bir karar varsa, onunla çelişen eski daire kararları emsal değerini yitirmiş demektir.

Bölge adliye mahkemeleri farklı yönde karar verdiyse

İstinaf aşamasında kesinleşen kararlarda farklı bölge adliye mahkemeleri aynı meseleyi farklı çözebiliyor. 5235 sayılı Kanun m.35, bu durumda başkanlar kurulunun uyuşmazlığın giderilmesini Yargıtay'dan isteyebileceğini düzenliyor. Hukuk davalarında istem ilgili hukuk dairesine gidiyor ve dairenin bu konudaki kararı kesin. Kendi bölgenizdeki BAM ile karşı tarafın gösterdiği BAM aynı çizgide değilse bunu dilekçede açıkça yazın.

Ücretsiz Resmî Kaynaklarla İçtihat Arama

Ücretsiz resmî kaynaklar birincil kaynaktır ve son kontrol orada yapılır. Yargıtay Karar Arama sitesinde kelimeyle arama yapılıyor; Detaylı Arama ekranında daire, esas ve karar numarası ile karar tarihi alanları var.

UYAP Emsal Karar Arama ise Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Genel Müdürlüğünün sayfası. Kasım 2026 itibarıyla birim listesinde bölge adliye mahkemelerinin hukuk daireleri ile bazı ilk derece hukuk mahkemeleri yer alıyor, ceza dairesi görünmüyor. Yargıtay ve Danıştay kararları için sayfa, iki kurumun kendi arama sitelerine bağlantı veriyor. Arama kelimeyle yapılıyor; birim, esas ve karar numarası ile tarih süzgeci bulunuyor.

İdari yargı dosyalarında Danıştay Karar Arama sayfasına ayrıca bakın. Resmî sitelerde içtihat arama yaparken de aynı konuyu birkaç farklı ifadeyle ayrı ayrı aramak, kaçan kararı yakalamanın en ucuz yolu.

Kaynak	Kapsam	Arama biçimi	Ücret
Yargıtay Karar Arama	Yargıtay kararları	Kelime; Detaylı Arama'da daire, esas/karar no, tarih	Ücretsiz
UYAP Emsal Karar Arama	BAM hukuk daireleri, bazı ilk derece hukuk mahkemeleri	Kelime; birim, esas/karar no, tarih	Ücretsiz
Evrak AI Avukat Portal	20 milyondan fazla karar; Yargıtay, Danıştay, Anayasa Mahkemesi, BAM ve diğerleri	Anahtar kelime; Profesyonel ve Büro'da hibrit ve anlamsal; künye; süzgeç	Aylık 249 TL'den; hibrit için 449 TL

Bize göre en sağlıklı düzen, geniş taramayı hibrit içtihat araması ile yapıp dilekçeye girecek kararın son okumasını resmî sitedeki metin üzerinden yapmaktır. Bir karar iki yerde farklı görünüyorsa resmî metne itibar edin.

Yapay Zekâ Asistanı İçtihadı Nasıl Kullanıyor?

AIGENCY Tural hukuk asistanı, sohbette gerektiğinde içtihat araması ve mevzuat taraması yapar, cevabını künyeli atıfla verir. Dayandığı kararı ve maddeyi gösterir; kanun maddesi atıfları mevzuat veri tabanında doğrulanır. Yine de önemli kararlarda metni açıp kendiniz okuyun.

Asistanı bir dava dosyasına bağladığınızda taraflar, ekli belgeler, UYAP evrakı ve duruşmalar da sohbete girer. "Bu olaya en yakın üç kararı bul ve hangisinin bozma olduğunu söyle" gibi bir istek, arama ile ilk okumayı tek adımda birleştirir. Asistanın nasıl çalıştığını avukatlar için yapay zekâ sayfasında ayrıntılı anlattık.

Bu asistan avukat değildir. Kararın davanıza uyup uymadığına ve hangi paragrafın alıntılanacağına siz karar verirsiniz. Asistan hata yapabilir; özellikle uzun kararlarda bir paragrafı bağlamından koparabilir.

Yapay Zekâ ile İçtihat Aramanın Sınırları Nelerdir?

Yapay zekâ ile içtihat arama, veri tabanında olmayan kararı bulamaz ve bir kararın sonradan değerini yitirdiğini kendiliğinden bilemez. Sıralama, metnin sorgunuza ne kadar benzediğini ölçer. Kararın bugün hâlâ uygulanıp uygulanmadığı bu ölçüye girmez; o yüzden dilekçeye girecek her kararı ayrıca okumanız gerekir.

Kapsam da sınırlı. Her mahkeme kararı yayımlanmıyor ve ilk derece kararlarının yalnız bir bölümü açık veri tabanlarına giriyor. EvrakAI'deki havuz 20 milyondan fazla karar içeriyor; buna rağmen aradığınız tek bir yerel mahkeme kararı orada olmayabilir.

Uzun kararlarda başka bir sorun çıkıyor. Anlamsal eşleşme kararın tek bir paragrafına dayanabilir ve o paragraf karşı oy yazısında ya da tarafların iddialarının özetinde yer alıyor olabilir. Listede gördüğünüz alıntının dairenin kendi gerekçesinden gelip gelmediğini kontrol edin; karşı oydan alınmış bir cümleyi dairenin görüşü gibi sunmak, dilekçenin güvenilirliğini bir anda düşürür.

Bir içtihat araması size aday verir. Hangi adayın dosyaya gireceğine, dosyayı bilen avukat karar verir.

Sıkça Sorulan Sorular

Hibrit içtihat araması hangi pakette var?

Hibrit ve anlamsal arama Avukat Profesyonel (aylık 449 TL) ve Hukuk Bürosu (aylık 799 TL) paketlerinde. Avukat Başlangıç (aylık 249 TL) paketinde arama yalnız anahtar kelimeyle yapılıyor. Baro doğrulamasından sonra 14 gün ücretsiz deneme var ve kart istenmiyor; ayrıntılar fiyatlar sayfasında.

Anlamsal arama resmî siteden daha doğru sonuç mu verir?

Daha doğru demek zor; başka türden sonuç verir. Resmî site kelimeye sadık kalır ve size sürpriz yapmaz. Anlamsal arama ifade farkını aşar ama yan sonuç getirir. İkisini birlikte kullandığınızda içtihat aramada kaçırdığınız karar sayısı azalır.

Yapay zekânın verdiği künyeye güvenebilir miyim?

Metnini okuduktan sonra güvenin. Asistan dayandığı kararı gösterir; o kararı açın, daire adını ve esas-karar numarasını kendi gözünüzle eşleştirin. Emin olamadığınız künyeyi resmî sitede ya da künye doğrulama aracında arayın.

Eski kararları hiç kullanmamalı mıyım?

Kullanabilirsiniz. Esasa ilişkin bir değerlendirme yıllar sonra da geçerli olabilir. Yalnız kararın tarihini, o tarihteki usul kanununu, dairenin bugünkü görev alanını ve sonradan çıkmış bir içtihadı birleştirme kararı olup olmadığını kontrol edin.

Bulduğum kararı dilekçede nasıl göstermeliyim?

Künyeyi eksiksiz yazın; daire adı ya da tarih eksik bir künye, mahkemenin kararı bulmasını zorlaştırır. Davanızla ilgili paragrafı tırnak içinde verin ve kendi yorumunuzu alıntıdan ayırın. Mahkemenin metne kolayca ulaşamayacağını düşünüyorsanız karar metnini dilekçeye ek yapın.

Levent Bey bir sonraki kira dosyasında aramayı hibrit modda başlattı, daire süzgecinde 3. Hukuk Dairesini seçti ve tarihi son 5 yıla çekti. Üç aylık kirası temyiz sınırının altında kalan dosyalar istinafta bittiği için aynı sorguyu bir de bölge adliye mahkemesi kararlarında çalıştırdı. Liste kısaldı, menfi tespit kararları dışarıda kaldı. İki adayı yarım saatte buldu; tam metni okuyunca birinin bozma kararı olduğunu ve dosyanın sonrasını bilmediğini fark etti. O kararı dilekçeden çıkardı, yerine resmî sitede metnini doğruladığı bir başka kararı koydu. Arama kısalmıştı, okumayı yine kendisi yaptı.