Son birkaç yılda hayatımızın neredeyse her alanına giren yapay zeka teknolojisi, hukuk dünyasını da derinden etkiliyor. Özellikle dilekçe hazırlama, ihtarname oluşturma ve sözleşme taslağı çıkarma gibi işlemlerde yapay zekadan yararlanan kişi sayısı her geçen gün artıyor. Peki ama bir yazılımın hazırladığı dilekçeyi mahkemeye sunmak gerçekten yasal mı? Avukatlar bu konuda ne düşünüyor? Ve 2026 itibarıyla Türkiye'deki mevzuat neyi söylüyor?
Bu yazıda, yapay zeka destekli belge oluşturma araçlarının hukuki geçerliliğini, Türk hukuk sistemindeki karşılığını ve hem bireysel kullanıcılar hem de avukatlar için ne anlama geldiğini ele alıyoruz.
Yapay Zeka Destekli Dilekçe Oluşturma Nedir?
Öncelikle kavramı netleştirelim. Yapay zeka ile dilekçe oluşturmak demek, bir yazılımın kullanıcıdan aldığı bilgiler doğrultusunda hukuki formata uygun bir belge taslağı hazırlaması demek. Burada yapay zeka avukatlık yapmıyor, hukuki tavsiye vermiyor. Yaptığı iş, kullanıcının girdiği verileri Türk hukuk sisteminin kabul ettiği belge formatına dönüştürmek.
Düşünün: Bir genel dilekçe hazırlamanız gerekiyor. Dilekçenin kime hitap edeceğini, konusunu ve talebinizi belirtiyorsunuz. Yapay zeka ise bu bilgileri alıp HMK'ya (Hukuk Muhakemeleri Kanunu) uygun formatta, resmi dilde bir dilekçe oluşturuyor. Tıpkı eskiden bir daktilo bürosunun yaptığı işin dijital ve çok daha hızlı bir versiyonu gibi.
Türkiye'de bu hizmeti sunan platformlar arasında EvrakAI gibi yerli çözümler öne çıkıyor. Bu tür platformlar genellikle 66'dan fazla belge şablonu, PDF ve Word formatında indirme seçenekleri ve hatta UDF (UYAP) formatında dışa aktarma gibi özellikler sunuyor — bu da avukatlar ve hukuk büroları için ciddi bir kolaylık sağlıyor.
Türk Hukuk Sisteminde Belgenin Geçerliliğini Ne Belirler?
Burada kritik bir ayrım yapmak gerekiyor. Türk hukukunda bir dilekçenin veya belgenin geçerliliği, onu kimin yazdığıyla değil, içeriğinin ve formatının kanuna uygun olup olmadığıyla belirlenir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 119. maddesi, bir dava dilekçesinde bulunması gereken unsurları açıkça sıralar: mahkemenin adı, davacı ve davalı bilgileri, dava konusu, vakıalar, deliller ve talep sonucu. Dilekçeyi bir avukatın mı, vatandaşın kendisinin mi yoksa bir yazılımın mı hazırladığına dair herhangi bir koşul bulunmuyor.
Yani hukuki açıdan bakıldığında, yapay zekanın oluşturduğu bir dilekçe ile el yazısıyla hazırlanan bir dilekçe arasında geçerlilik farkı yok. Önemli olan belgenin kanunun aradığı şekil şartlarını taşıması.
Peki Mahkemeler Bu Belgeleri Kabul Ediyor mu?
Evet. Türk mahkemeleri dilekçenin nasıl hazırlandığını değil, usul ve esasa uygun olup olmadığını denetler. Bir dilekçenin elle mi, bilgisayarda mı yoksa yapay zeka aracılığıyla mı yazıldığı, mahkeme tarafından değerlendirilen bir kriter değil.
Üstelik İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi, Mayıs 2025 tarihli bir kararında sürecin belirli aşamalarında yapay zeka tabanlı bir araçtan yararlanıldığını açıkça belirtmiştir. Bu, Türk yargısında yapay zekanın hukuki süreçlerde kullanılmasına ilişkin dikkat çekici bir emsal oluşturuyor.
Burada şunu da eklemek gerekir: Türk hukukunda "yazılılık" şartı aranan bazı işlemlerde bile — örneğin noter onaylı sözleşmeler veya resmi şekilde yapılması gereken işlemler — belgenin bilgisayar ortamında hazırlanması herhangi bir sorun teşkil etmiyor. Zaten UYAP sistemi de dijital belge yönetimi üzerine kurulu. Dolayısıyla yapay zekanın hazırladığı bir belgenin "dijital" olması, hukuki geçerliliğini olumsuz etkilemiyor.
Avukatlar Yapay Zekayı Nasıl Değerlendiriyor?
Avukatların bu konudaki görüşleri ikiye ayrılıyor gibi görünse de aslında ortak bir paydada buluşuyorlar: yapay zeka bir araç, rakip değil.
"Zamandan Tasarruf Sağlıyor, Ama Kontrol Şart"
Birçok avukat, özellikle standart belge hazırlama süreçlerinde yapay zekadan faydalandığını ifade ediyor. Kira sözleşmesi, istifa dilekçesi, ihtarname gibi belgelerin formatı büyük ölçüde standart. Bu tür belgelerde yapay zeka, avukatın saatler harcayacağı işi dakikalara indirebiliyor.
Türkiye Barolar Birliği'nin Şubat 2026'da düzenlediği "Yapay Zeka ve Avukatlık Çalıştayı" da bu konuyu doğrudan ele aldı. Çalıştayda teknolojinin hukuk mesleğine entegrasyonu, etik ilkeler ve veri güvenliği gibi başlıklar masaya yatırıldı. Genel kanı, yapay zekanın avukatın işini kolaylaştıran bir asistan olarak kullanılabileceği yönündeydi.
"Karmaşık Davalar İçin Yeterli Değil"
Öte yandan avukatlar, karmaşık hukuki durumlar söz konusu olduğunda yapay zekanın tek başına yeterli olmadığını vurguluyor. Bir boşanma davasındaki mal paylaşımı, bir ticari uyuşmazlıktaki sözleşme yorumu veya bir ceza davasındaki savunma stratejisi gibi konularda insan muhakemesi ve deneyimi hâlâ vazgeçilmez.
Bu ayrımı şöyle düşünebilirsiniz: Basit ve standart bir istifa dilekçesi hazırlamak için yapay zeka gayet yeterli. Ama haksız fesih iddiasıyla açılacak bir iş davası için mutlaka bir iş hukuku avukatından destek almanız gerekir.
2026'da Türkiye'deki Hukuki Düzenleme Nerede?
2026 yılı, Türkiye'de yapay zeka düzenlemesi açısından önemli bir dönüm noktası. TBMM gündeminde birden fazla yapay zeka kanun teklifi bulunuyor. Bunlar arasında yapay zeka sistemlerinin güvenli ve etik kullanımını düzenlemeyi hedefleyen kapsamlı teklifler var.
Ancak şu anki durumda yapay zeka ile belge oluşturmayı yasaklayan veya kısıtlayan herhangi bir yürürlükteki yasa bulunmuyor. Mevcut hukuk çerçevesinde Türk Borçlar Kanunu, KVKK ve HMK gibi genel nitelikli düzenlemeler uygulanıyor.
AB Uyum Süreci ve Türkiye
Türkiye'nin Orta Vadeli Program'ına göre AB Yapay Zeka Tüzüğü'ne uyum sürecinin 2026'nın üçüncü çeyreğinde tamamlanması öngörülüyor. Bu düzenleme esas olarak "yüksek riskli" yapay zeka sistemlerini hedefliyor. Dilekçe oluşturma gibi belge hazırlama araçları, bu kategoride değerlendirilebilecek sistemler arasında yer almıyor.
Yani kısa ve net bir cevap vermek gerekirse: Evet, yapay zeka ile dilekçe oluşturmak 2026 itibarıyla tamamen yasal.
Bireysel Kullanıcılar İçin Ne Anlama Geliyor?
Eğer bir vatandaş olarak kendi dilekçenizi hazırlamak istiyorsanız, yapay zeka size ciddi bir avantaj sunuyor. Geleneksel yolda bir avukata dilekçe yazdırmak 500 ile 1.500 TL arasında bir maliyet çıkarırken, bir ihtarname hazırlatmak 1.000 ile 3.000 TL'ye kadar çıkabiliyor.
Yapay zeka destekli platformlarda ise bu işlemler çok daha uygun maliyetlerle ve dakikalar içinde tamamlanabiliyor. Üstelik belgenizi oluşturduktan sonra PDF veya Word formatında indirebiliyor, gerekli düzenlemeleri yapabiliyorsunuz.
Tabii burada önemli bir nokta var: Yapay zeka ile oluşturduğunuz dilekçe, basit ve standart işlemler için uygundur. Trafik cezasına itiraz, genel dilekçe, kira sözleşmesi hazırlama, istifa dilekçesi yazma gibi konularda bu araçlar son derece işlevsel. Ama karmaşık bir dava süreci söz konusuysa, mutlaka bir avukattan profesyonel destek almanız gerektiğini unutmayın.
Hangi Belgeler İçin Yapay Zeka Kullanılabilir?
Pratikte yapay zeka destekli araçları güvenle kullanabileceğiniz belge türleri oldukça geniş bir yelpaze oluşturuyor:
Dilekçeler: Genel dilekçe, şikayet dilekçesi, CİMER başvurusu
İhtarnameler: Kira borcu ihtarnamesi, alacak ihtarnamesi, tahliye ihtarnamesi
Sözleşmeler: Kira sözleşmesi, iş sözleşmesi, gizlilik sözleşmesi (NDA)
İtiraz dilekçeleri: Trafik cezası itirazı, idari para cezası itirazı
Bildirimler: Kira artış bildirimi, fesih bildirimi
Bu belgelerin ortak özelliği, formatlarının büyük ölçüde standart olması ve kişiye özel hukuki yorum gerektirmemesi. Öte yandan, bir suç duyurusu dilekçesi, bir ceza davası savunması veya bir miras paylaşımı anlaşması gibi belgelerde durum farklı. Bu tür belgelerde her detay davayı doğrudan etkileyebileceğinden, avukat kontrolü olmadan hareket etmek riskli olabilir.
Avukatlar İçin Yapay Zeka: Tehdit mi, Fırsat mı?
Avukatlar açısından yapay zeka, doğru kullanıldığında inanılmaz bir verimlilik aracı. Bir avukatın günlük iş yükünün önemli bir bölümü standart belge hazırlama, emsal karar araştırma ve dava dosyası düzenleme gibi tekrarlayan işlerden oluşuyor.
Avukat portalı gibi özellikler sunan platformlar, müvekkil yönetimi, dava takibi, yapay zeka destekli hukuki analiz ve 7 farklı yargı organından gerçek içtihat erişimi gibi hizmetlerle avukatların iş süreçlerini dijitalleştirmelerine yardımcı oluyor.
Özellikle UYAP uyumlu UDF formatında belge indirme özelliği, avukatlar için pratik bir avantaj. Hazırlanan belgeleri doğrudan UYAP sistemine yükleyebilmek, zaman kaybını minimuma indiriyor.
Veri Güvenliği Meselesi
Avukatların yapay zeka araçlarına en büyük çekincesi veri güvenliği. Müvekkil bilgilerinin üçüncü taraf bir platforma girilmesi, meslek etiği açısından hassas bir konu. Bu nedenle AES-256 şifreleme ve KVKK uyumlu altyapı sunan platformları tercih etmek büyük önem taşıyor.
1136 sayılı Avukatlık Kanunu, avukatın sır saklama yükümlülüğünü açıkça düzenliyor. Yapay zeka aracı kullanan bir avukatın, müvekkil verilerinin nasıl işlendiğini, nerede depolandığını ve kimlerle paylaşıldığını bilmesi gerekiyor.
Yapay Zeka Oluşturduğu Belgelerde Dikkat Edilmesi Gerekenler
Yapay zeka ile belge oluşturmak yasal olsa da, bazı noktalara dikkat etmek gerekiyor:
İçeriği mutlaka kontrol edin. Yapay zeka mevcut şablonlar ve hukuki formatlar üzerinden çalışır, ancak sizin özel durumunuza tamamen uygun olmayabilir. Oluşturulan belgeyi göndermeden veya sunmadan önce baştan sona okumanızda fayda var.
Güncel mevzuatı takip edin. Hukuki düzenlemeler sürekli değişiyor. 2026 yılında yürürlükte olan oranlar, süreler ve tutarlar bir yıl sonra farklılık gösterebilir. Kullandığınız platformun güncel mevzuatı takip ettiğinden emin olun.
Karmaşık konularda avukata danışın. Tekrar etmekte fayda var: Yapay zeka, standart belge hazırlamada çok başarılı. Ama bir boşanma davası, bir icra takibi veya bir ceza davasında profesyonel hukuki danışmanlık şart. Yapay zeka araçları avukatlık hizmeti sunmaz ve bu araçlar avukatın yerini almaz.
Doğru platformu seçin. Her yapay zeka aracı aynı kalitede hizmet sunmuyor. Türk hukuk sistemine uygun şablonlar kullanan, KVKK uyumlu, veri güvenliğine önem veren ve belgeleri UDF, PDF ve Word formatlarında indirmenize izin veren platformları tercih edin.
Yapay Zeka ve Hukuk: Bundan Sonra Ne Olacak?
Türkiye'de yapay zeka ve hukuk ilişkisi henüz başlangıç aşamasında. Ama hızla ilerliyor. TBMM'deki kanun teklifleri, TBB'nin düzenlediği çalıştaylar ve Türk mahkemelerindeki ilk emsal kararlar, bu alanın ciddiye alındığını gösteriyor.
Önümüzdeki dönemde birkaç gelişme beklenebilir:
İlk olarak, yapay zeka kullanımına ilişkin düzenleyici bir çerçeve oluşturulması bekleniyor. Bu düzenleme muhtemelen AB Yapay Zeka Tüzüğü ile uyumlu olacak ve belge oluşturma gibi düşük riskli uygulamalardan çok, yüz tanıma ve otomatik karar verme gibi yüksek riskli alanları hedefleyecek.
İkinci olarak, avukatların yapay zekayı günlük iş akışlarına entegre etme oranı artacak. Emsal karar araştırmasından dilekçe hazırlamaya, müvekkil yönetiminden dava takibine kadar birçok alanda yapay zeka asistanları standart hale gelecek.
Üçüncü olarak, bireysel kullanıcıların hukuki belgelere erişimi demokratikleşecek. Daha önce avukata gitmeden çözemeyeceğiniz basit bir dilekçe işlemi, artık birkaç dakika içinde, kira artış hesaplama veya kıdem tazminatı hesaplama gibi ücretsiz araçlarla desteklenen bir platformda tamamlanabilecek.
Yapay zeka ile dilekçe oluşturmak bugün yasal, yarın da yasal olacak. Önemli olan bu teknolojiyi doğru kullanmak, sınırlarını bilmek ve gerektiğinde profesyonel hukuki destek almaktan çekinmemek. Sonuçta teknoloji insanın işini kolaylaştırmak için var — hukuk alanında da bu böyle. Bir nafaka hesaplama aracı size yaklaşık bir fikir verebilir, ama mahkemede sizi temsil edecek olan yine bir avukat olacak. Yapay zeka ile avukat arasındaki bu dengeyi kurabilen kişiler, hem zamandan hem paradan tasarruf edecek.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Karmaşık hukuki durumlar için mutlaka bir avukata danışmanız önerilir.
İlgili Yazılar
İhtarname Nedir, Nasıl Gönderilir?
İhtarname nedir, hangi durumlarda kullanılır? Noter aracılığıyla ihtarname gönderme süreci, maliyeti ve hukuki sonuçları.
Kira Sözleşmesi Nasıl Hazırlanır?
Kira sözleşmesi hazırlama rehberi: zorunlu maddeler, yasal gereklilikler, sık yapılan hatalar ve dikkat edilmesi gerekenler.