Avukatlar İçin Yapay Zekâ Tavsiye Rehberi (TBB 2026): Uyum Kontrol Listesi

Kerem Bey Ankara'da üç avukatlı bir büronun ortağı. TBB'nin yapay zekâ tavsiye rehberi 28 Ağustos 2026'da yayımlanınca büroda küçük bir sayım yaptı. Stajyer ve sekreter dahil 5 kişinin 4'ü son bir ayda ücretsiz bir sohbet botuna en az bir dilekçe taslağı yazdırmıştı. İkisi metni müvekkil adını silmeden yapıştırmıştı. Rehberin yasak kullanımlar listesindeki ilk madde tam olarak bunu anlatıyordu.

Aşağıda TBB'nin "Avukatlar İçin Yapay Zekâ Kullanımı Tavsiye Rehberi" başlıklı metnini aslından okuyup büroda uygulanacak bir uyum listesine çevirdik. Ankara Barosu'nun yapay zekâ rehberiyle ortak ve ayrışan noktaları da gösterdik. Büronuzda kullanacağınız hukuk yapay zekâ aracını seçerken de aynı ölçütler işinize yarar.

TBB Tavsiye Rehberi nedir, ne zaman yayımlandı?

Tavsiye Rehberi, TBB Bilişim ve Teknoloji Hukuku Komisyonu'nun hazırladığı 44 sayfalık bir metin. TBB metni 28 Ağustos 2026'da sitesinde duyurdu; içerik, 14-15 Şubat 2026'da Ankara'da yapılan "Yapay Zekâ ve Avukatlık Çalıştayı"nın birikimine dayanıyor. Kendi ifadesiyle yayım tarihinden itibaren "tavsiye niteliğinde" esas alınıyor, yani yönetmelik gibi bağlayıcı bir metin sayılmıyor.

Ana cümle kapakta da yer alıyor. Avukat yapay zekâdan yararlanabilir, ancak "sır saklama yükümlülüğünü, kişisel verilerin korunmasına ilişkin sorumluluğunu, müvekkilin menfaatini, nihai hukuki muhakemeyi ve mesleki sorumluluğu hiçbir aşamada yapay zekâya veya üçüncü kişilere devredemez." Metin belirli bir marka ya da ürünü onaylamadığını açıkça yazıyor. Salt yapay zekâ kullanımının disiplin yaptırımı sebebi sayılmaması gerektiğini de ekliyor.

Rehberin bölümleri

• Temel ilkeler: insan denetimi, sır, veri minimizasyonu, doğrulama, şeffaflık ve kayıt (bölüm 3)
• Dört basamaklı kullanım sınıflandırması (bölüm 4)
• Mesleki sır, müvekkil gizliliği ve KVKK uygunluğu (bölüm 5)
• İnsan denetimi, doğrulama ve mesleki sorumluluk (bölüm 6)
• Mahkemeye karşı dürüstlük ve beyan (bölüm 7)
• Müvekkil bilgilendirmesi, onam, ret hakkı ve ücret (bölüm 8)
• Araç seçimi ve büro içi politika (bölüm 10 ve 12)
• Örnek politika ve sözleşme maddeleri, tedarikçi soruları (bölüm 14)
• Mesleki sorumluluk sigortası (bölüm 15)

Tavsiye Rehberi kullanımı hangi risk gruplarına ayırıyor?

Tavsiye Rehberi yapay zekâ kullanımını dört gruba ayırıyor ve her grup için asgari güvence sayıyor. Sınıflandırmada veri türüne, müvekkil üzerindeki etkiye, hukuki sonuca yakınlığa, aracın açık ya da kapalı sistem olmasına ve yurt dışına aktarım ihtimaline birlikte bakılıyor. Aynı iş, ham müvekkil verisiyle yapıldığında bir üst gruba çıkabiliyor.

Grup	Rehberdeki örnek kullanımlar	Asgari güvence
Serbest yardımcı kullanım	Genel mevzuat başlığı araştırması, anonim konu planı, dil sadeleştirme, kamuya açık metin özetleme	Müvekkil verisi girilmez, çıktı nihai görüş sayılmaz, kaynak teyit edilir
Sınırlı ve kontrollü kullanım	Dilekçe ya da sözleşme ilk iskeleti, anonimleştirilmiş belge özeti, içtihat ön elemesi, müvekkil e-postası taslağı	Veri maskeleme, onaylı araç, insan denetimi, kayıt, ikinci göz; gerekirse müvekkil bilgilendirmesi
Özel güvenceye ve gerektiğinde onama bağlı kullanım	Hassas veri içeren belge incelemesi, dava ve icra dosyası evrakı analizi, sağlık, adli sicil ve vergi bilgileri, ticari sır	Kapalı sistem, yazılı yetkilendirme, KVKK kontrolü, yurt dışı aktarım analizi, erişim sınırı ve loglama
Yasak kullanım	Anonimleştirilmemiş müvekkil verisini güvencesiz araca girmek, uydurma içtihat sunmak, "garantili sonuç" vaat etmek	Kural olarak uygulanmaz

Pratikte en çok karıştırılan sınır ikinci ile üçüncü grup arasında. UYAP'tan gelen dava dosyası evrakını bir yapay zekâ aracına okutmak üçüncü gruba giriyor; bu durumda kapalı sistem, yazılı yetkilendirme ve loglama aranıyor. Yasak kullanımlar arasındaki 1.4 numaralı madde de UYAP ve icra dosyası içeriklerinin "yetkisiz biçimde ve anonimleştirme yapılmaksızın" hukuk teknolojisi sistemlerine aktarılmamasını söylüyor.

Bu madde, bizim ürünümüz dahil UYAP bağlantılı her araç için geçerli. EvrakAI Köprü avukatın kendi açtığı UYAP oturumuyla çalışıyor ve gizlilik politikamıza göre oturum anahtarlarını sunucuya göndermiyor. Yine de dosyayı hangi araca aktaracağınızın kararı ve kaydı büronun sorumluluğunda kalıyor.

Kapalı sistem ne demek?

Rehber kapalı sistemi, verinin üçüncü taraf eğitim veri setlerine katılmadığı ve üçüncü kişilerle paylaşılmadığı, erişimlerin ve log kayıtlarının denetlenebildiği, sözleşmesel ve teknik güvenceleri olan sistem olarak tanımlıyor. Hassas dosyalarda müvekkil verisini modele eğitim verisi olarak vermek yerine, veriyi büro denetimindeki kapalı bir bilgi deposunda tutup sorgu anında getiren yaklaşımları tercih ediyor. Akreditasyonun ya da "uyumlu" etiketinin aracı hatasız yapmadığını da ayrıca not ediyor.

Tavsiye Rehberi uyum kontrol listesi: altı alan

Tavsiye Rehberi'ni okuyup önerilerini altı başlıkta topladık. Tabloda solda rehberin istediği, sağda büroda bu hafta atılabilecek somut adım var. Parantezdeki numaralar rehberin bölümlerini gösteriyor.

Alan	Tavsiye Rehberi ne istiyor	Büroda somut adım
Müvekkil verisi	Yalnız gerekli ve mümkünse anonimleştirilmiş veri. Anonimleştirme ad ve kimlik numarasıyla sınırlı kalmaz; tarih, yer, tutar, unvan ve dava türü de değerlendirilir (3, 5, 10).	Araca girmeden önce ad, TC kimlik numarası, dosya numarası, adres, tutar ve şirket unvanı çıkarılır. Ceza, aile, çocuk ve sağlık dosyalarında açık sistem kullanılmaz.
Gizlilik ve araç	Sır saklama yükümlülüğü veri girişiyle hafiflemez. Veri yeri, model eğitimi, alt işleyenler, log ve silme incelenir; yurt dışı aktarımda KVKK m.9 uygulanır (5, 10).	Onaylı araç listesi çıkarılır. Her araç için rehberin tedarikçi soruları (14.4) yazılı cevaplatılır, veri işleyen sözleşmesi imzalanır.
Doğrulama	Mevzuatta madde numarası, yürürlük ve değişiklik tarihi; içtihatta esas ve karar numarası, tarih, daire, sonuç ve olay benzerliği bağımsız kaynaktan teyit edilir. Yüksek riskli dosyada ikinci göz (6, 7).	Her künye Yargıtay Karar Arama'da, her madde mevzuat.gov.tr'de açılır. Yüksek riskli dilekçeyi ikinci bir avukat okur.
Müvekkili bilgilendirme	Kullanım müvekkilin haklarını, verisini, stratejisini ya da sonucu etkiliyorsa bilgilendirme, gerektiğinde onam. Müvekkil kullanılmamasını isteyebilir (8).	Avukatlık sözleşmesine rehberdeki örnek madde (14.3) eklenir; müvekkilin ret talebi dosyaya not edilir.
Kayıt tutma	Kritik kullanımların amacı, aracı, tarihi ve doğrulama sonucu dosyada kayıt altına alınır (3, 12).	Dosya bazında kullanım kaydı: tarih, araç, amaç, veri türü, doğrulayan avukat, sonuç.
Sorumluluk	Nihai sorumluluk avukatta. Uydurma içtihat ağır özen ihlali sayılabilir; hata fark edilirse merci bilgilendirilir, sigorta kapsamı kontrol edilir (6, 7, 15).	Olay müdahale prosedürü yazılır; mesleki sorumluluk sigortacısına yapay zekâ kapsamı yazılı sorulur.

Bu hafta yapılacaklar

1. Rehberdeki örnek büro politikası maddesini (14.2) bir sayfalık yazılı politikaya dönüştürün ve büroda herkese imzalatın.
2. Onaylı araç listesini ve yasak veri listesini bu politikanın ekine koyun.
3. Stajyer ve sekreterler için kuralı açık yazın: avukatın açık talimatı ve denetimi olmadan müvekkil verisi içeren dosyada yapay zekâ kullanılmaz.
4. Kullanım kaydı için her dosyada basit bir tablo açın.
5. Müvekkil sözleşmesi şablonunuza 14.3'teki maddeyi ekleyin.
6. Sigortacınıza poliçenin yapay zekâ kaynaklı hatayı kapsayıp kapsamadığını yazılı sorun.

Kullanım kaydı nasıl tutulur?

Kaydın biçimi serbest; Tavsiye Rehberi amaç, araç, tarih ve doğrulama sonucunun yazılmasını istiyor. Ayrı bir yazılıma gerek yok, dosyanın içinde bir tablo yeter. Bizim önerdiğimiz sütunlar şunlar:

Tarih	Dosya	Araç	Amaç	Girilen veri	Doğrulama	Avukat
03.11.2026	Kira tespit dosyası	Onaylı araç	Bilirkişi raporu özeti	Anonimleştirilmiş rapor	4 künye açıldı, 1 künye bulunamadı ve çıkarıldı	Sorumlu avukat
05.11.2026	İşçilik alacağı dosyası	Onaylı araç	Cevap dilekçesi iskeleti	Taraf adları çıkarılmış olay özeti	Madde atıfları mevzuat.gov.tr'de kontrol edildi	Sorumlu avukat

Kayıt yalnız rehbere uyum için tutulmuyor. Bir hata dilekçeye girdiğinde hangi aşamada kaçtığını bulmanın tek yolu bu satırlar. Müvekkil "verimi hangi araca verdiniz" diye sorduğunda da cevabı buradan verirsiniz; KVKK m.13'e göre büro, veri sorumlusu olarak bu başvuruyu en geç 30 gün içinde sonuçlandırmak zorunda.

Büronuzun kendi aydınlatma metni yoksa KVKK aydınlatma metni şablonumuzdan başlayabilirsiniz. Yapay zekâ aracına yapılan aktarımı metinde ayrıca gösterin; KVKK m.10, verinin kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceğinin bildirilmesini istiyor.

Yurt dışına veri aktarımında rehber ne istiyor?

Tavsiye Rehberi, bulut tabanlı dil modeli hizmetlerinde verinin çoğunlukla yurt dışındaki altyapılarda işlendiğini hatırlatıyor. Bu durumda KVKK m.9 çerçevesinde değerlendirme yapılmadan kişisel veri içeren girdi kullanılamayacağını yazıyor. Madde 9, 2024'te 7499 sayılı Kanunla yeniden düzenlendi ve aktarımı kademeli bir sisteme bağladı.

1. Yeterlilik kararı. Kurul bir ülke, ülkedeki sektör ya da uluslararası kuruluş için yeterlilik kararı verir ve karar Resmî Gazete'de yayımlanır. Karar en geç 4 yılda bir yeniden değerlendirilir.
2. Uygun güvenceler. Yeterlilik kararı yoksa standart sözleşme, bağlayıcı şirket kuralları ya da Kurul izniyle yazılı taahhütname gibi güvencelerden biri aranır. Standart sözleşme, imzalanmasından itibaren beş iş günü içinde Kuruma bildirilir.
3. Arızi haller. İkisi de yoksa aktarım yalnız arızi olmak kaydıyla yapılabilir; örneğin ilgili kişinin muhtemel riskler hakkında bilgilendirilerek açık rıza vermesi.

Eski düzenin birinci fıkrası, geçici m.3 uyarınca 1 Eylül 2024'e kadar yeni hükümle birlikte uygulandı; artık yalnız yeni sistem geçerli. Bize göre pratikte en işe yarar soru şudur: sağlayıcı bu üç yoldan hangisine dayanıyor? "KVKK uyumluyuz" cümlesi bu sorunun cevabı sayılmaz, dayanağı yazılı isteyin. Kanun metni Mevzuat Bilgi Sistemi'nde yer alıyor.

Hangi kullanımlar yasak sayılıyor?

Tavsiye Rehberi yedi başlık altında, Avukatlık Kanunu ve meslek kuralları bakımından kural olarak yasak sayılması gereken kullanımları sıralıyor. Büro politikasına doğrudan geçirebileceğiniz örnekler aşağıda. Parantezdeki numara, rehberin dördüncü bölümündeki madde numarasıdır.

• Sözleşmesel güvencesi yetersiz araca anonimleştirilmemiş müvekkil verisi, delil ya da strateji bilgisi girmek (1.1)
• Avukat denetlemeden yapay zekâ çıktısını müvekkile, mahkemeye ya da arabulucuya sunmak (2.2)
• Uydurma içtihat, mevzuat hükmü ya da atıf kullanmak (3.1)
• "Garantili sonuç", "kesin kazanma analizi" gibi ifadelerle hizmet tanıtmak (4.1)
• Hâkimlerin kararlarını kimlik verileriyle profillemek ya da puanlamak (5.1)
• Yapay zekânın kazandırdığı süreyi avukatın harcadığı süre gibi faturalamak (6.1)
• Müvekkil onayı olmadan dosya içeriğini yapay zekâ eğitimi ya da testi için paylaşmak (7.2)

Bize göre listenin en çok gözden kaçan maddesi altıncısı. Saat üzerinden ücret alan bürolarda yapay zekânın 10 dakikada çıkardığı özet, 2 saatlik çalışma gibi yazılamaz.

Müvekkil bilgilendirmesi ve ücret konusunda ne deniyor?

Müvekkil verisi işlenmiyorsa ve kullanım genel araştırma düzeyinde kalıyorsa ayrıntılı onam zorunlu olmayabilir. Dosya içeriği, strateji, özel nitelikli veri ya da müvekkil adına yazılacak esaslı bir metin söz konusuysa bilgilendirme yapılmalı, gerekli hallerde onam alınmalı. Müvekkil, makul veri güvenliği kaygısıyla dosyasında yapay zekâ kullanılmamasını isteyebilir.

Tavsiye Rehberi ücret tarafında iki net cümle kuruyor. Yapay zekâ kullanmak avukatlık ücretinde kendiliğinden indirim sebebi sayılmıyor; olağan teknoloji giderleri de müvekkile ayrıca ve belirsiz biçimde yansıtılamıyor. Müvekkile özgü olağan dışı bir araç maliyeti ancak önceden bilgilendirme ve anlaşmayla gündeme gelebiliyor.

Müvekkil sözleşmesi için önerilen madde şöyle:

"Avukat, hukuki hizmetin gerektirdiği hallerde araştırma, sınıflandırma, özetleme, ön metin üretimi ve büro içi iş akışı desteği amacıyla yapay zekâ araçlarından yararlanabilir. Nihai hukuki değerlendirme, karar ve sorumluluk avukata aittir. Müvekkile ait kişisel veriler ve sır kapsamındaki bilgiler, hukuken gerekli olmadıkça ve uygun teknik, idari ve sözleşmesel güvenceler sağlanmadıkça üçüncü taraf sistemlerle paylaşılmayacaktır."

Ankara Barosu'nun yapay zekâ rehberi ne diyor?

Ankara Barosu Hukuk Bilişim İnovasyon ve Teknoloji Merkezi'nin (HUBİTEM) hazırladığı "Avukatlıkta Yapay Zekâ Araçlarının Kullanımı Rehberi" sürüm 1.0 olarak baronun sitesinde yayımlanıyor. Belgenin üzerinde yayım tarihi yok; kaynakçadaki en yeni erişim tarihi 22 Mart 2024. Rehber yükümlülükleri mevcut mevzuata bağlıyor: sır saklama için Avukatlık Kanunu m.36, özen için m.34, hesap verme için TBK m.508 ve TBB Meslek Kuralları m.43.

HUBİTEM metninde iki vurgu öne çıkıyor. İlki, kullanılan aracın girilen veriyle kendini eğitip eğitmediğinin bilinmesi ve müvekkilin kimliğini ortaya çıkarabilecek her verinin girdiden çıkarılması. İkincisi bilgilendirme. Rehber, avukatın temsil süresi boyunca yapay zekâ kullandığını müvekkile açıkça belirtmesini ve aracın faydasıyla riskini anlatmasını hesap verme yükümlülüğünün parçası sayıyor.

TBB'nin Tavsiye Rehberi bu ikinci noktada daha ayrıntılı. Bilgilendirmeyi kullanımın etkisine bağlıyor; yalnız genel araştırma ve anonim konu planı düzeyindeki kullanımda ayrıntılı onamın zorunlu olmayabileceğini söylüyor. İki rehberi birlikte uygulamak isteyen bir büro için en sade yol, her müvekkil sözleşmesine kısa bir yapay zekâ maddesi koymaktır.

Tavsiye Rehberi uydurma içtihat hakkında ne diyor?

Tavsiye Rehberi, avukatın yapay zekâdan aldığı hiçbir mevzuat hükmünü, içtihadı ya da atfı resmî kaynaktan teyit etmeden mahkemeye, hakeme, arabulucuya ya da idari mercie sunamayacağını yazıyor. Uydurma içtihat ya da atıf sunulması, somut olaya göre mesleki özen yükümlülüğünün ağır ihlali sayılabiliyor. Hata sonradan fark edilirse avukatın merciyi bilgilendirme ve düzeltme imkânlarını hemen değerlendirmesi isteniyor.

Konu teorik kalmadı. Haziran 2026'da Ankara Kızılcahamam'daki bir davada, savunma dilekçesindeki Yargıtay künyeleri UYAP'ta bulunamayınca mahkeme aynı gün Ankara Barosu'na ve savcılığa yazı yazdı. Avukat, kararların içeriğinin gerçek olduğunu, künyelerin yanlış yazıldığını savundu (Sözcü, 18 Haziran 2026).

Künyeyi dilekçeye koymadan önce ücretsiz künye doğrulayıcıda denetleyebilirsiniz. Uydurma künyenin işaretlerini uydurma Yargıtay kararı yazımızda tek tek gösterdik.

Tavsiye Rehberi bağlayıcı mı, disiplin cezası doğurur mu?

Tavsiye Rehberi bir disiplin düzenlemesi sayılmıyor ve yaptırımın salt yapay zekâ kullanımına bağlanmaması gerektiğini yazıyor. Değerlendirme somut ihlal, zarar, kusur, veri güvenliği ihlali ya da özen eksikliği üzerinden yapılmalı. Bu ihlallerin karşılığı ise doğrudan Avukatlık Kanunu'nda duruyor.

Kanunun 36. maddesi, avukatın görevi dolayısıyla öğrendiklerini açığa vurmasını yasaklıyor. 24.12.2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla yeniden yazılan m.135'e göre bunu yapmak kınama cezası gerektiriyor; özen yükümlülüğünü ihlal ederek hak kaybına yol açmak da kınama sebebi. Disiplin para cezası 20.000 TL ile 200.000 TL arasında belirleniyor ve her yıl yeniden değerleme oranında artıyor. Avukat hakkında bir ceza kesinleştikten sonra 5 yıl içinde yeni bir disiplin fiili işlenirse, m.136 uyarınca bir derece ağır ceza uygulanıyor.

Usul güvencesi de kanunda. Kovuşturmada isnat avukata açıkça ve yazılı bildirilir, savunma için en az 10 gün süre verilir (m.137). Uydurma künye için kanunda ayrı bir bent yok; değerlendirme m.134'teki özen ve doğruluk yükümlülüğü ile m.135'teki benzer eylem hükümleri üzerinden yapılıyor. Güncel metin Mevzuat Bilgi Sistemi'nde.

Sıkça Sorulan Sorular

Tavsiye Rehberi ChatGPT kullanmayı yasaklıyor mu?

Hayır. Tavsiye Rehberi hiçbir ürünü adıyla yasaklamıyor; açık ve genel amaçlı sistemlerin yalnız anonim genel araştırma ve konu planlaması için kullanılmasını, bu sistemlere kimliği belirlenebilir müvekkil verisi girilmemesini öneriyor. Bulut tabanlı dil modellerinde verinin çoğunlukla yurt dışında işlendiğini, bu durumda KVKK m.9'un değerlendirilmesi gerektiğini de yazıyor. Pratik adımları ChatGPT ile dilekçe yazma yazımızda topladık.

Her müvekkilden yazılı onam almam gerekir mi?

Her kullanım için gerekmiyor. Müvekkil verisi işlenmeyen genel araştırmada ayrıntılı onam zorunlu olmayabilir. Dosya içeriği, strateji ya da özel nitelikli veri işleniyorsa bilgilendirme yapın; gerekli hallerde açık rıza alın ve bunu kayıt altına alın.

Stajyerim yapay zekâ kullanabilir mi?

Kullanabilir, ancak Tavsiye Rehberi bir sınır çiziyor. Stajyer ve büro personeli, avukatın açık talimatı ve denetimi olmadan müvekkil verisi içeren dosyalarda yapay zekâ kullanmamalı. Hatalı veri girişinde büro içi eğitim ve denetim eksikliği ayrıca değerlendiriliyor; staj eğitimine yapay zekâ okuryazarlığı ve hatalı çıktı tespiti modülü konması da öneriliyor.

Yapay zekâ kullandığımı mahkemeye bildirmem gerekir mi?

Yargı mercii ya da uygulanan usul kuralı bunu gerektiriyorsa Tavsiye Rehberi beyanda bulunulmasını istiyor. Beyan yükümlülüğü olmasa bile mahkemeye sunulan içeriğin doğruluğundan avukat bizzat sorumlu. Sunduğunuz her künyenin ve maddenin teyidini dosyada saklayın.

Araç seçerken sağlayıcıya neyi sormalıyım?

Tavsiye Rehberi 14.4 bölümünde sağlayıcıya sorulacak soruları sıralıyor; bunları aynen kullanın. Veri hangi ülkede işleniyor, girdiler model eğitiminde kullanılıyor mu, alt işleyenler kim, ihlal bildirimi ne kadar sürede yapılıyor, yurt dışı aktarım hangi güvenceye dayanıyor? Bu soruları bir programı denerken nasıl soracağınızı hukuk yapay zekâ programı seçim rehberinde anlattık.

Rehberin aslını nereden okurum?

Metnin tamamı TBB'nin sitesinde PDF olarak yayımlanıyor: Avukatlar İçin Yapay Zekâ Kullanımı Tavsiye Rehberi. Yayın duyurusu için TBB haberine, Ankara Barosu metni için HUBİTEM rehberine bakabilirsiniz.

Kerem Bey sayımın ertesi günü bir sayfalık politika yazdı ve rehberin 14.2'deki maddesini başa koydu. İki aracı onaylı listeye aldı. Ücretsiz sohbet botuna müvekkil verisi girilmesini yasakladı, stajyer için ayrı bir satır ekledi. İlk ayın sonunda kullanım kaydında 31 satır vardı; ikisinde atıf doğrulanamadığı için ilgili paragraf dilekçeden çıkarılmıştı. Kerem Bey'in gözünde en somut kazanç, kimin hangi araçla neyi yaptığının artık dosyada yazılı olmasıydı.