Freelancer Sözleşmesi 2026: Kapsam, Telif ve Ödeme

Tolga Bey bir markanın web sitesini 120.000 TL'ye yapmayı kabul etti. Yazılı sözleşme yoktu; iş kapsamı WhatsApp mesajlarında konuşulmuştu. Teslimden sonra müşteri sekiz kez revizyon istedi, sonra da ödemeyi 90 güne yaydı. Elinde imzalı tek bir belge olmadığı için pazarlık gücü kalmamıştı.

Freelancer sözleşmesi, serbest çalışanın en temel korumasıdır ve maliyeti sıfırdır. İş kapsamı, revizyon sayısı, ödeme takvimi ve telif haklarının kime ait olacağı yazıya geçmediğinde tartışma kaçınılmazdır. Aşağıda sözleşmede bulunması gerekenleri, vergi tarafını ve tahsilat sorununu anlatıyoruz.

Metni sıfırdan yazmak yerine hazır bir iskeletle başlayın: danışmanlık sözleşmesi şablonumuz serbest çalışma ilişkilerinin çoğuna uyarlanabilir.

Freelancer Sözleşmesi Nasıl Hazırlanır?

Freelancer sözleşmesi hazırlarken amaç tarafları birbirine karşı korumak değil, ne konuşulduğunu belirsizlikten çıkarmaktır. Uyuşmazlıkların büyük bölümü kötü niyetten değil, iki tarafın aynı cümleyi farklı anlamasından doğar.

Metinde şu başlıklar mutlaka yer almalıdır:

• İşin tanımı: ne teslim edilecek, hangi formatta, hangi kapsamda
• Teslim takvimi: ara teslimler ve son teslim tarihi
• Revizyon sayısı: kaç tur revizyon dâhil, fazlası nasıl ücretlendirilir
• Bedel ve ödeme planı: tutar, taksitler, ödeme günleri
• Fikri haklar: hangi mali haklar devrediliyor, ne zaman geçiyor
• Gizlilik: müşteri bilgilerinin korunması
• Fesih koşulları: hangi hâllerde kim sona erdirebilir
• Gecikme yaptırımı: temerrüt faizi ve varsa cezai şart

Revizyon maddesini atlamayın. Tolga Bey'in yaşadığı sekiz turluk revizyon süreci, sözleşmede "üç tur revizyon dâhildir, sonrası saat başı ücretlendirilir" cümlesi bulunsaydı hiç yaşanmayacaktı.

İşin kapsamını nasıl yazmalı?

Kapsamı olabildiğince somut yazın ve neyin dâhil olmadığını da belirtin. "Web sitesi yapımı" ifadesi bir şey söylemez; kaç sayfa, hangi işlevler, içerik kim tarafından sağlanacak, barındırma kime ait sorularını yanıtlayın.

Kapsam dışı kalan işleri ayrı bir başlık altında saymak, sonradan gelen taleplere karşı en etkili savunmadır. "Bu sözleşme kapsamına dâhil olmayan işler" bölümü, ek ücret pazarlığını da kolaylaştırır.

Freelancer Sözleşmesi Telif Hakkını Nasıl Düzenler?

Telif, freelancer sözleşmesi kurulurken en sık kaybedilen başlıktır. Bir eser meydana getirdiğinizde eser sahibi sizsiniz ve bu sıfat devredilemez. Devredilebilen şey mali haklardır: çoğaltma, yayma, temsil ve umuma iletim hakları.

Kanun burada katı bir şekil şartı arar. Mali haklara ilişkin sözleşmelerin yazılı olması ve devredilen hakların ayrı ayrı gösterilmesi zorunludur. "Tüm haklar müşteriye aittir" gibi genel bir cümle, hangi hakların devredildiğini göstermediği için tartışmaya açıktır.

Hakları ne zaman devretmelisiniz?

Devri ödemeye bağlayın. Sözleşmeye "mali hakların devri, bedelin tamamının ödenmesiyle birlikte hüküm ifade eder" maddesini ekleyin. Böylece ödeme yapılmadan müşteri eseri kullanamaz ve tahsilat gücünüz artar.

Portföyünüzde kullanma hakkını da saklı tutun. Sözleşmeye, işi referans olarak gösterebileceğinize dair bir cümle koymazsanız gizlilik hükmü bunu engelleyebilir.

Kaynak dosyalar kime ait?

Teslim edilen çıktı ile kaynak dosyalar farklı şeylerdir. Tasarımın katmanlı dosyası, yazılımın kaynak kodu ya da videonun proje dosyası teslim edilecekse bunu açıkça yazın; yazılmadığında çoğu zaman teslim yükümlülüğü doğmaz.

Freelancer Sözleşmesi Ödeme Planı Nasıl Kurulur?

Tahsilat, freelancer sözleşmesi kurgusunun en zayıf halkasıdır. Ödemeyi tek seferde ve iş bittikten sonraya bırakan bir kurgu, riski tamamen size yükler. Bunun yerine ödemeyi aşamalara bölün.

Uygulamada işleyen bir yapı şöyledir: sözleşme imzalandığında yüzde 30 peşinat, ara teslimde yüzde 40, son teslimde yüzde 30. Peşinat almak yalnızca nakit akışı sağlamaz; müşterinin işe ciddiyetle yaklaştığını da gösterir.

Gecikme hâlinde uygulanacak temerrüt faizini metne yazın. Faiz oranı belirtilmemişse kanuni faiz uygulanır; sözleşmede daha yüksek bir oran kararlaştırmak mümkündür. Alacağınızın güncel tutarını faiz hesaplama aracımızla çıkarabilirsiniz.

Freelancer Sözleşmesi ve Vergi Yükümlülükleri Nelerdir?

Serbest çalışmanın vergi tarafı, işin niteliğine ve süreklilik durumuna göre değişir. Devamlılık arz eden bir faaliyet yürütüyorsanız mükellefiyet tesis ettirmeniz ve belge düzenlemeniz gerekir.

Durum	Belge	Vergi
Serbest meslek erbabı	Serbest meslek makbuzu	Stopaj yüzde 20 + KDV yüzde 20
Şahıs şirketi	Fatura	Gelir vergisi + KDV yüzde 20
Arızi kazanç	Gider pusulası	Yıllık istisna sınırına tabi
Genç girişimci	Fatura veya makbuz	Belirli şartlarla kazanç istisnası
Telif kazancı	Serbest meslek makbuzu	Belirli eserlerde istisna uygulanabilir

Stopaj konusu çoğu freelancer'ı şaşırtır. Kurumsal müşteriye kesilen serbest meslek makbuzunda müşteri, brüt bedel üzerinden yüzde 20 gelir vergisi keser ve size kalan tutarı öder. Bu kesinti kaybedilmiş para değildir; yıllık beyannamede mahsup edilir.

Fiyat verirken bu mekanizmayı hesaba katın. 100.000 TL brüt üzerinden anlaştığınızda elinize geçen tutar stopaj sonrası 80.000 TL olur; müşteri KDV'yi ayrıca öder. Hesabı KDV hesaplama aracımızla kontrol edebilirsiniz.

Genç girişimci istisnası

Belirli yaş ve şartları taşıyan ilk kez mükellefiyet tesis ettiren girişimciler, kazançlarının bir kısmı için istisnadan yararlanabilir. İstisna belirli sayıda vergilendirme dönemi ile sınırlıdır ve şartların tamamının birlikte gerçekleşmesi aranır.

İstisnanın kapsamı yalnızca kazancın belirli bir kısmıyla sınırlıdır; bu sınırın üzerindeki tutar normal usulde vergilendirilir ve beyanname verme yükümlülüğünüz ortadan kalkmaz.

Bu avantajdan yararlanmak istiyorsanız mükellefiyet açılışında mali müşavirinize açıkça belirtin. Sonradan başvuru yapmak çoğu zaman mümkün olmuyor.

Freelancer Sözleşmesi Varken Ödeme Alınamazsa Ne Olur?

İmzalı bir freelancer sözleşmesi varsa yol haritanız nettir. Önce yazılı bir ihtar gönderin ve makul bir süre tanıyın; ihtar hem temerrüt tarihini sabitler hem de uzlaşma kapısını açık tutar. Alacak ihtarnamesi şablonumuzu kullanabilirsiniz.

İhtara yanıt gelmezse icra takibi başlatabilir ya da alacak davası açabilirsiniz. Elinizde imzalı sözleşme, teslim yazışmaları ve düzenlediğiniz makbuz varsa dosyanız güçlüdür. Süreç için icra takibi rehberimize bakabilirsiniz.

Alacağınızın tutarı düşükse dava yerine icra takibini tercih etmek daha hızlı ve ucuz olur; elinizde imzalı sözleşme bulunuyorsa borçlunun itiraz etme ihtimali de belirgin biçimde azalır. Takip masraflarını önceden görmek, hangi yolun ekonomik olduğuna karar vermenizi kolaylaştırır.

Ticari nitelikteki alacaklarda dava açmadan önce arabuluculuk dava şartıdır. Bu aşamada anlaşmak, mahkeme masraflarından ve aylardan tasarruf sağlar.

Freelancer Sözleşmesi Fiyatlaması Nasıl Yapılır?

Fiyat vermeden önce işin gerçekte kaç saat süreceğini çıkarın ve bu süreye revizyon, toplantı, düzeltme ve yazışma zamanını da ekleyin. Serbest çalışanların en yaygın hatası, yalnızca üretim süresini hesaplayıp iletişim yüküyle geçen saatleri hesabın dışında bırakmaktır.

Somut bir örnek üzerinden bakalım. 60 saatlik bir üretim öngörüyorsanız, gerçekçi bir freelancer sözleşmesi kurgusunda toplam yük çoğunlukla 80 saati bulur. Saat ücretinizi 1.500 TL olarak belirlediyseniz teklifiniz 90.000 TL olmalıdır; 60 saat üzerinden verdiğiniz 90.000 TL'lik bir teklif ise fiilen 1.125 TL saatlik çalışma anlamına gelir.

Brüt ve net ayrımını da baştan yapın. 100.000 TL brüt bedel üzerinden anlaştığınızda stopaj kesintisi sonrası elinize 80.000 TL geçer; müşteri ayrıca KDV öder ve bu tutar sizde kalmaz. Fiyatı bu mekanizmayı bilerek belirlerseniz, ay sonunda beklediğiniz rakamı görürsünüz.

Sabit bedel mi saatlik ücret mi?

Kapsamı net tanımlanabilen işlerde sabit bedel her iki taraf için de öngörülebilirlik sağlar. Buna karşılık kapsamı yolda şekillenen, sürekli yeni talep gelen projelerde saatlik ücretlendirme sizi korur ve kapsam genişlemesinin maliyetini otomatik olarak yansıtır.

Uzun süreli işbirliklerinde aylık sabit paket de düşünülebilir. Bu modelde ayda kaç saat ayıracağınızı ve bu sürenin aşılması hâlinde nasıl ücretlendirme yapılacağını freelancer sözleşmesi metnine yazın; aksi hâlde paket, sınırsız erişim olarak yorumlanır.

Freelancer Sözleşmesi Hazırlarken Sık Yapılan Hatalar

Serbest çalışanların en pahalıya mal olan altı hatası şunlar:

1. Sözleşmesiz çalışmak. Mesajlaşma kayıtları delil olabilir ama kapsam ve süreyi netleştirmez.
2. Revizyon sınırı koymamak. Sınırsız revizyon, saatlik kazancınızı sessizce eritir.
3. Peşinat almamak. Riskin tamamını üstlenmiş olursunuz.
4. Telif devrini ödemeye bağlamamak. Ödeme yapılmadan eser kullanılmaya başlar.
5. Stopajı fiyata katmamak. Brüt ile net arasındaki farkı geç fark edersiniz.
6. Kapsam dışını yazmamak. Ek talepler ücretsiz iş olarak geri döner.

Üçüncü maddeyi de küçümsemeyin. Peşinat almadan başlanan işlerde müşteri, projeye kendi kaynağından hiçbir şey koymamış olur ve vazgeçmesi tamamen maliyetsiz hâle gelir; oysa siz o süre boyunca başka işleri reddetmişsinizdir. Yüzde 30'luk bir peşinat, bu riski iki taraf arasında paylaştırmanın en basit yoludur.

İkinci ve altıncı madde birlikte çalışır. Kapsamı ve revizyon sayısını netleştiren bir freelancer sözleşmesi, ek taleplere "bu kapsam dışında, şu bedelle yapabilirim" demenizi kolaylaştırır ve ilişkiyi bozmadan sınır çizmenizi sağlar.

Freelancer Sözleşmesi Feshi Nasıl Düzenlenir?

Uzun süren projelerde işbirliğinin ortasında sona erme ihtimali her zaman vardır ve bu ihtimali sözleşmede düzenlememek, tarafları çözümsüz bir noktada bırakır. Fesih hükmü, kimin hangi şartlarda ve ne kadar önceden bildirimde bulunarak ilişkiyi sona erdirebileceğini göstermelidir.

Uygulamada işleyen bir kurgu, taraflara 15 gün önceden yazılı bildirimle fesih hakkı tanımak ve o ana kadar tamamlanan işin bedelinin ödenmesini şarta bağlamaktır. Böylece müşteri projeden vazgeçtiğinde emeğiniz karşılıksız kalmaz, siz çekildiğinizde ise müşteri boşlukta kalmaz.

Haklı sebeple derhal fesih hâllerini de ayrıca sayın. Ödemenin 30 gün geciktirilmesi, gerekli bilgi ve materyalin sağlanmaması ya da gizlilik ihlali bu kapsamda değerlendirilebilir. Bu maddeyi yazarken karşılıklı işleyecek biçimde kurgulayın; tek taraflı fesih yetkisi tanıyan metinler müzakerede kabul görmez.

Fesih hâlinde teslim edilenler ne olur?

Sözleşme yarıda sona erdiğinde o ana kadar üretilen çalışmanın kime ait olacağı ayrıca yazılmalıdır. Genel yaklaşım, ödemesi yapılan kısmın mali haklarının devredilmesi, ödenmeyen kısmın ise sizde kalmasıdır. Bu denge, her iki tarafı da erken fesihte korur.

Kaynak dosyaların teslimini de aynı mantığa bağlayın. Ödeme tamamlanmadan kaynak dosya teslim etmek, tahsilat gücünüzü fiilen sıfırlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Freelancer sözleşmesi noterde yapılmalı mı?

Zorunlu değildir; adi yazılı sözleşme geçerlidir ve uygulamada elektronik imza ya da karşılıklı imzalı PDF yeterli olur. Telif haklarının devri için de yazılı şekil aranır, noter şartı bulunmaz. Yüksek bedelli ve uzun süreli işlerde noter onayı ispat gücünü artırır.

Aynı sözleşmeyi her müşteride kullanabilir miyim?

Temel iskeleti tekrar kullanabilirsiniz, ancak kapsam, teslim takvimi ve bedel bölümlerini her projede yeniden yazmanız gerekir; şablonu olduğu gibi kopyalamak, önceki müşteriye özgü hükümlerin yeni sözleşmeye taşınmasına yol açar ve bu hatalar uyuşmazlıkta aleyhinize yorumlanır. Sektör ve iş türü değiştiğinde telif maddesini de gözden geçirin. Yazılım projelerinde kaynak kodun devri, tasarımda kullanım alanlarının sınırlandırılması gibi farklı hassasiyetler öne çıkar. Her freelancer sözleşmesi için beş dakikalık bir kontrol turu, sonradan aylar sürecek tartışmaları önler.

Yurt dışındaki müşteriyle nasıl sözleşme yaparım?

Uygulanacak hukuku ve yetkili mahkemeyi sözleşmede açıkça belirleyin; aksi hâlde uyuşmazlıkta hangi ülkenin kurallarının geçerli olduğu tartışılır. Ödemeyi hangi para biriminde alacağınızı ve kur farkının kime ait olacağını da yazın. Yurt dışına verilen bazı hizmetlerde vergi avantajları bulunabilir; durumunuzu mali müşavirinize sorun.

Müşteri işi beğenmezse ödeme yapmak zorunda mı?

Sözleşmede kabul kriterleri tanımlanmışsa, teslim edilen iş bu kriterleri karşılıyorsa bedel muaccel olur. Kriterler yazılmamışsa "beğenmedim" savunması tartışmayı öznel bir zemine taşır. Bu yüzden teslim şartlarını ölçülebilir biçimde yazın ve ara teslimlerde yazılı onay alın.

Sigortalı çalışırken freelance iş yapabilir miyim?

Kural olarak yapabilirsiniz; ancak iş sözleşmenizde rekabet yasağı veya ek iş yasağı bulunup bulunmadığını kontrol edin. İşverenle aynı alanda çalışmak sadakat borcuna aykırılık oluşturabilir. Vergi tarafında ise faaliyetiniz süreklilik kazandığında mükellefiyet tesis ettirmeniz gerekir.

Fatura kesemiyorum, nasıl ödeme alırım?

Arızi nitelikteki tek seferlik işlerde müşteri gider pusulası düzenleyebilir. Ancak düzenli iş alıyorsanız bu yol sürdürülebilir değildir ve her iki taraf için de risk yaratır. Mükellefiyet açmak, hem kurumsal müşterilere erişiminizi hem alacağınızı ispat gücünüzü artırır.

Müşteri sözleşme imzalamak istemiyorsa ne yapmalıyım?

Uzun bir metinden çekinen müşterilere tek sayfalık bir iş emri sunmak çoğu zaman sonuç verir; kapsam, bedel, teslim tarihi ve revizyon sayısını içeren kısa bir belge bile hiç sözleşme olmamasından kat kat iyidir. Karşı taraf yine de imzadan kaçınıyorsa, teklifi e-posta ile gönderip yazılı onay isteyin; karşılıklı e-posta yazışması da bir sözleşme kurulduğunu gösterebilir ve uyuşmazlıkta delil olarak kullanılır.

Cezai şart koymak müşteriyi kaçırır mı?

Cezai şartı tek taraflı ve orantısız biçimde kurgularsanız müzakerede tepki görürsünüz. Buna karşılık karşılıklı işleyen ve makul bir seviyede belirlenen bir hüküm, tarafların birbirine güvenini artırır. Örneğin ödemenin 30 günden fazla gecikmesi hâlinde temerrüt faizi, sizin teslimi 15 günden fazla geciktirmeniz hâlinde ise bedelden indirim öngörebilirsiniz. Dengeli yazılmış bir madde, ciddi çalışan tarafları rahatsız etmez.

Mevzuatı nereden doğrularım?

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile Türk Borçlar Kanunu metinlerine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden ulaşabilirsiniz. Vergi uygulamaları ve istisna şartları için Gelir İdaresi Başkanlığı sayfasını, yıllık güncellemeler için Resmî Gazete arşivini kullanın.

Tolga Bey bir sonraki işinde üç sayfalık bir sözleşme imzalattı: kapsam, üç tur revizyon, yüzde 30 peşinat ve telif devrinin ödemeye bağlanması. Aynı müşteriyle çalışmaya devam etti, ancak bu kez revizyon sayısı üçte kaldı ve ödeme teslim gününde yapıldı. Freelancer sözleşmesi ilişkiyi bozmaz; ilişkiyi belirsizlikten kurtarır. Ciddi çalışan müşteriler bu netliği zaten ister, istemeyenlerle çalışmamak da ayrı bir kazançtır.