Nafaka Nedir? Türleri, Hesaplama ve 2026 Güncel Bilgiler

Nafaka Nedir?

Nafaka, bir kişinin geçimini sağlamak amacıyla mahkeme kararıyla belirlenen düzenli ödeme yükümlülüğüdür. Türk Medeni Kanunu'nda (TMK) düzenlenen nafaka, boşanma sürecinde ve sonrasında eşler arasında, ayrıca çocukların bakım ve eğitim giderlerinin karşılanması için hükmedilir. Nafaka, sosyal devlet ilkesinin bir yansıması olup, ekonomik olarak güçsüz tarafın korunmasını amaçlar.

Nafaka yükümlülüğü yalnızca boşanma ile sınırlı değildir. Evlilik birliği devam ederken de tedbir nafakasına hükmedilebilir. Ayrıca TMK'nın 364. maddesi kapsamında yardım nafakası olarak üstsoy-altsoy ve kardeşler arasında da nafaka yükümlülüğü doğabilir.

Nafaka Türleri

1. Tedbir Nafakası: Boşanma davası süresince eşlerden birinin ve/veya çocukların geçimini sağlamak için mahkeme tarafından hükmedilen geçici nafakadır. Dava süresince devam eder ve kesin hüküm ile sona erer. Talep edilmesine gerek yoktur; hâkim kendiliğinden (re'sen) hükmedebilir.

2. İştirak Nafakası: Boşanma sonrasında çocuğun velayeti kendisine verilmeyen eşin, çocuğun bakım, eğitim ve sağlık giderlerine katılmak amacıyla ödediği nafakadır. Çocuğun 18 yaşını doldurmasına veya eğitim hayatının sona ermesine kadar devam eder. Çocuk eğitime devam ediyorsa, nafaka yükümlülüğü eğitim süresince uzayabilir.

3. Yoksulluk Nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan eşe, diğer eş tarafından ödenen nafakadır. TMK m. 175'e göre nafaka talep eden eşin boşanmada daha ağır kusurlu olmaması gerekir. Yoksulluk nafakası süresiz olarak hükmedilebilir; ancak nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi, taraflardan birinin ölümü veya nafaka alacaklısının yoksulluğunun ortadan kalkması halinde sona erer.

4. Yardım Nafakası: Boşanma dışında, TMK m. 364 kapsamında yardım etmezse yoksulluğa düşecek olan altsoy, üstsoy veya kardeşlere ödenen nafakadır. Örneğin, yaşlı bir ebeveynin bakım masraflarının çocukları tarafından karşılanması bu kapsamdadır.

Nafaka Nasıl Hesaplanır?

Nafaka hesaplamasında kesin bir formül yoktur; mahkeme her davada somut koşulları değerlendirerek karar verir. Ancak hâkimin dikkate aldığı temel kriterler şunlardır:

• Tarafların ekonomik durumu: Gelir, mal varlığı, borçlar ve yaşam standartları
• Çocuğun ihtiyaçları: Yaş, eğitim düzeyi, sağlık durumu, özel ihtiyaçlar
• Tarafların kusur durumu: Yoksulluk nafakasında kusur değerlendirmesi yapılır
• Evlilik süresi: Uzun süreli evliliklerde nafaka miktarı genellikle daha yüksek olur
• Tarafların yaşı ve sağlık durumu: Çalışma kapasitesi ve sağlık giderleri

Genel bir yaklaşım olarak nafaka miktarı, nafaka yükümlüsünün gelirinin %20-30'u civarında belirlenmektedir; ancak bu oran sabit değildir ve somut olaya göre değişir. İştirak nafakasında çocuk sayısı da miktarı etkiler.

Nafaka Artışı

Nafaka miktarı, değişen koşullara göre artırılabilir veya azaltılabilir. Nafaka artışı için ayrı bir dava açılması gerekir. Mahkemeler genellikle ÜFE (Üretici Fiyat Endeksi) oranını referans alarak nafaka artış oranı belirler.

Nafaka artış davası açılabilecek durumlar: enflasyon nedeniyle mevcut nafakanın yetersiz kalması, çocuğun eğitim kademesinin yükselmesi (ilkokul → lise → üniversite), nafaka yükümlüsünün gelirinin artması, nafaka alacaklısının sağlık durumunun değişmesi.

Nafaka Ödenmezse Ne Olur?

Mahkeme kararıyla hükmedilen nafakayı ödememek ciddi hukuki sonuçlar doğurur:

• İcra takibi: Nafaka alacaklısı, ödenmeyen nafaka için icra takibi başlatabilir.
• Tazyik hapsi: İcra İflas Kanunu m. 344'e göre nafaka yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişiye 3 aya kadar tazyik hapsi verilebilir. Bu, disiplin hapsi niteliğindedir ve nafaka ödendiğinde hapis sona erer.
• Haciz: Nafaka borçlusunun mal varlığı, maaşı ve banka hesapları haczedilebilir. Nafaka alacakları, hacizde imtiyazlı alacak grubundadır.

Nafaka Hesaplama Aracı

Nafaka tutarınızı yaklaşık olarak hesaplamak için EvrakAI Nafaka Hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz. Gelir bilgilerinizi ve durumunuzu girin, tahmini nafaka tutarını görün. Boşanma dilekçesi hazırlamak isterseniz boşanma dilekçesi şablonumuzu kullanabilirsiniz.