Elektronik İmza Nedir?
Elektronik imza (e-imza), başka bir elektronik veriye eklenen veya onunla mantıksal bağlantısı bulunan ve kimlik doğrulama amacıyla kullanılan elektronik veridir. 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu, e-imzanın hukuki geçerliliğini düzenlemektedir.
Güvenli elektronik imza, ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur. Yani e-imza ile imzalanan belgeler, elle imzalanan belgeler gibi hukuken geçerlidir. Bu durum, dijital dönüşüm sürecinde işlemlerin hızlanmasını ve kağıt kullanımının azaltılmasını sağlamaktadır.
Türkiye'de e-imza kullanımı özellikle kamu ihaleleri, vergi beyannameleri, UYAP sistemi ve ticari sözleşmelerde yaygınlaşmıştır. Pandemi sonrasında uzaktan çalışma ile birlikte e-imza kullanımı önemli ölçüde artmıştır.
E-İmza Türleri
E-imza mevzuata göre üç farklı türe ayrılır:
- Basit elektronik imza: Kimlik doğrulama sağlar ancak güvenlik düzeyi düşüktür. E-posta altına eklenen isim veya taranan imza görüntüsü bu kategoridedir. Hukuki geçerliliği sınırlıdır.
- Güvenli elektronik imza (nitelikli): BTK onaylı ESHS (Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcısı) tarafından verilen sertifika ile oluşturulur. USB token veya akıllı kart üzerindeki özel anahtar ile imza atılır. Hukuki geçerliliği tam olup, ıslak imza ile eşdeğerdir.
- Mobil imza: Cep telefonu SIM kartı üzerinden kullanılan nitelikli e-imza türüdür. USB token taşımaya gerek kalmadan telefon üzerinden imza atılabilir. Hukuki geçerliliği güvenli elektronik imza ile aynıdır.
E-İmza Nasıl Alınır?
Güvenli elektronik imza almak için şu adımları izleyin:
- 1. ESHS Seçimi: BTK onaylı bir Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcısı seçin. Türkiye'de başlıca ESHS'ler: E-Güven, Türktrust, Kamusm, E-Tugra.
- 2. Online Başvuru: Seçtiğiniz ESHS'nin web sitesinden başvuru formunu doldurun. İstenen bilgiler: TC kimlik numarası, iletişim bilgileri, fatura adresi.
- 3. Belge Hazırlığı: Kimlik doğrulaması için gerekli belgeler: nüfus cüzdanı veya ehliyet (biyometrik kimlik kartı tercih edilir).
- 4. Kimlik Doğrulama: Yüz yüze kimlik doğrulaması yapın. Seçenekler: yetkili bayi, noter veya video görüşme ile doğrulama.
- 5. Teslimat: E-imza sertifikanız ve USB token cihazınız adresinize kargo ile veya bayiden elden teslim edilir.
- 6. Kurulum: Bilgisayarınıza gerekli sürücüleri yükleyin ve e-imzanızı test edin.
E-imza maliyeti yıllık 500-1.500 TL arasında değişmektedir. Sertifika genellikle 1 veya 2 yıllık süreyle verilir ve süre sonunda yenilenmelidir.
Mobil İmza Nasıl Alınır?
Mobil imza, USB token gerektirmeden cep telefonu üzerinden kullanılabilir:
- 1. Operatörünüzün (Turkcell, Vodafone, Türk Telekom) mobil imza hizmet merkezine başvurun.
- 2. Kimlik doğrulaması yapın ve mobil imza uyumlu SIM kart alın.
- 3. Mobil imza uygulamasını telefonunuza yükleyin.
- 4. PIN kodunuzu belirleyin ve imza atmaya başlayın.
Mobil imzanın avantajı her zaman yanınızda olmasıdır. USB token taşıma zorunluluğu yoktur. Özellikle saha çalışanları ve sık seyahat edenler için idealdir.
E-İmza Kullanım Alanları
E-imza Türkiye'de pek çok alanda zorunlu veya tercih edilen bir araçtır:
- UYAP (Ulusal Yargı Ağı Projesi): Avukatlar ve hukuk büroları için zorunlu. Dava açma, dilekçe sunma, duruşma takibi.
- e-Devlet işlemleri: Bazı ileri düzey işlemler için e-imza gereklidir.
- Kamu ihale başvuruları (EKAP): Kamu ihalelerine katılmak için e-imza zorunludur.
- Sözleşme ve belge imzalama: Uzaktan çalışmada iş sözleşmeleri, ticari sözleşmeler.
- Vergi beyannameleri: e-Beyanname sistemi üzerinden vergi beyanlarının gönderilmesi.
- SGK bildirimleri: İşveren SGK bildirimleri ve e-Bildirge sistemi.
- Ticaret sicili işlemleri: MERSİS üzerinden şirket kuruluş ve değişiklik işlemleri.
- e-Fatura ve e-İrsaliye: Elektronik fatura düzenleme ve gönderme.
- Bankacılık işlemleri: Yüksek tutarlı işlemler ve kredi sözleşmeleri.
E-İmza Güvenliği
Güvenli elektronik imza, kriptografik yöntemlerle korunur ve şu güvenlik özelliklerini sağlar:
- Kimlik doğrulama: İmza sahibinin kimliğini kesin olarak belirler.
- Bütünlük: İmzalanan belgenin sonradan değiştirilip değiştirilmediğini tespit eder.
- İnkar edilemezlik: İmza sahibi, imzaladığı belgeyi inkar edemez.
- Gizlilik: Özel anahtar sadece token/SIM kart içinde bulunur, kopyalanamaz.
E-imza PIN kodunuzu kimseyle paylaşmayın ve USB token cihazınızı güvenli bir yerde saklayın. Kaybetme veya çalınma durumunda derhal ESHS'nize bildirin.
Sık Sorulan Sorular
E-imza her yerde geçerli mi? Güvenli elektronik imza, Türkiye'de ıslak imza ile eşdeğer hukuki geçerliliğe sahiptir. Ancak bazı işlemler (tapu devri, vekaletname) noter huzurunda yapılmalıdır.
E-imza süresi dolduğunda ne olur? Sertifika süresi dolmadan yenileme yapmanız gerekir. Süre dolduktan sonra e-imza kullanılamaz hale gelir.
Birden fazla e-imza olabilir mi? Evet. Farklı ESHS'lerden veya aynı ESHS'den birden fazla sertifika alabilirsiniz.